Nosferatu 1922 yılında Almanya'da çekilen Alman Dışavurumculuğu akımının başyapıtlarından ve korku sinemasının sayılı klasiklerindendir. F. W. Murnau'nun yönettiği filmde Max Schreck, vampir Kont Orlok rolündedir. Filmin orjinal Almanca adı Nosferatu, eine Symphonie des Grauens yani Nosferatu, Bir Dehşet Senfonisi'dir. Film, 1921 yılı ile 1922 yılı arasında çekilmiştir. Bram Stoker'ın Drakula romanının uyarlamasıdır ve telif ödenmeden yapıldığı için yayından kaldırılmıştır. Nosferatu filminde, Bram Stoker'ın filminden farklı olarak vampir Kont Orlok'tur. Bram Stoker'ın Drakula'sında ise vampir kontun adı Drakula'dır. Thomas Hutter, Almanya'nın Bremen'e bağlı Wisburg adlı küçük bir kasabasında, karısı Ellen ile birlikte yaşamaktadır. Transilvanya'da yaşayan Kont Orlok'tan bir mektup gelir. Bazı sembollerle dolu bu mektubu, Renfield adlı kişi Hutter için okur. Hutter, zengin Kont Orlok ile emlak anlaşması yapmak için Transilvanya'ya gidecektir.
Nosferatu, eine Symphonie des Grauens İle İlgili 39 İlginç Bilgi
İlginç Bilgiler 8
Bazı Amerikan yayınları, ünlü bir Alman oyuncunun vampir makyajı yaptığını ve filmin tanıtımını artırmak için "Schreck"(Almanca'da"terror" anlamına gelen) sahte isminin kullanıldığını iddia etti. Gerçek adı Max Schreck, başka filmlerde de rol almış başarılı bir Alman tiyatro oyuncusuydu.
Yönetmen Murnau ve yapımcı Grau, filmde Orlok'a şeytani bir köken ve gizli bir köken kazandırdı: Orlok, Şeytani baş iblislerden biri olan Belial'in yaratımıdır. Mezmur 41:8-10'daki Belial aynı zamanda vebayla da ilişkilendirilir; filmdeki Orlok bulaşıcılığın tam da tezahürüdür, fareler tabutlarından Wisburg sokaklarına dökülerek vebayı yayarlar. Orlok'un Belial ile bağlantısı da son derece önemlidir çünkü Belial'geleneksel olarak Goetik büyücüler tarafından çağrılan iblislerden biridir'; bu da Orlok'u vampir olmadan önce kara büyü uygulayan biri yapar.
Film 1838 yılında geçiyor.
"Orlok"adı muhtemelen"war"anlamına gelen eski Almanca"orlog"kelimesinden (kendisi"orlok" olarak telaffuz edilir) türetilmiştir.
Drakula'daki orijinal isimlerin restore edildiği İngilizce versiyonlardan birinde, Mina Harker'ın adı yanlışlıkla Nina olarak verilmiştir.
Film, Steven Schneider'ın editörlüğünü yaptığı "Ölmeden Önce Görmeniz Gereken 1001 Film" kitabında yer alır. Kitapta hem orijinal filmin hem de yeniden çevriminin (1979) bulunduğu tek örnektir.
Roger Ebert'in "Büyük Filmler" listesinde yer alır.
Guillermo del Toro'nun en sevdiği filmlerden biridir.
Yapım Hikâyesi 10
İngilizce versiyonlarda ana karakterlerin ilk adları birbirini tutmuyor. Kimisinde Hutter'a "Thomas", kimisinde "Jonathan" deniyor. Hutter'ın karısı da jenerikte "Ellen" olarak geçse de bazı versiyonlarda "Mina" diye anılıyor.
Hans Erdmann'ın özgün müziğinden kalanlar, 2005 restorasyonu için Wiesbaden'deki F. W. Murnau Stiftung tarafından tam bir senfoni orkestrasıyla yeniden kaydedildi. Ama kayda klasik müzik ve opera parçalarından eklemeler de yapıldı. En dikkat çekenleri, Verdi'nin "Un ballo in maschera" operasından doğrudan alınan iki uzun pasaj, Wagner'in "Die Walküre" ve "Götterdämmerung"undan temalar ve Arrigo Boito'nun "Mefistofele"sinden bölümler.
1990'ların sonunda yeniden gösterime çıkan bir versiyonu David Carradine sunuyordu ve müzik yerine Type O Negative'in şarkıları kullanılmıştı.
Bram Stoker'ın dul eşinin açtığı davanın uzlaşma şartları gereği bilinen bütün kopyalar ve negatifler imha edildi. Film sonradan başka ülkelerdeki ikinci kuşak kopyalar sayesinde yeniden gün yüzüne çıktı.
Yaygın inancın aksine vampirin adı Nosferatu değil, Orlok. 'Nosferatu'nun 'vampir' anlamına gelen eski bir Rumence kelime olduğu sanılıyor, ama böyle bir kelime hiçbir dilde yok. Kökeninin bir çeviri hatasına ya da yanlış anlamaya dayandığı düşünülüyor, ama tam olarak nereden geldiği bilinmiyor. Rumencede en çok kabul gören bağlantı, 'dayanılmaz', 'çekilmez' ya da 'rahatsız edici' anlamına gelen nesuferit(ul); halk dilinde şeytan ya da kötücül bir varlık için sıkça kullanılıyor.
Bu, günümüze ulaşan en eski Dracula filmi ve gösterime giren ilk Dracula filmi. Dracula's Death (1921) 1920 sonu ile 1921 başında çekilmiş, ama 1923'e kadar gösterime girmemişti; o eski filmin hiçbir kopyasının kalmadığı düşünülüyor.
Shadow of the Vampire (2000), Max Schreck'in gerçekten vampir olduğu yolundaki şehir efsanesinden yola çıkarak filmin yapım sürecini kurgusal biçimde anlatıyor. Schreck'i oynayan Willem Dafoe, Schreck'in kayıtlardaki 1,90 metrelik boyundan yaklaşık 20 santimetre kısaydı.
Film, Bram Stoker'ın kitabından gevşek biçimde uyarlandı ve dava açılmasın diye karakterlerin adları değiştirildi (bu da işe yaramadı). Ara yazılar önce Fransızcaya, film ABD'ye gidince de İngilizceye çevrildi, ama bu sırada Stoker'ın özgün karakter adları kullanıldı. Dava yüzünden özgün kopyalar imha edildiği için özgün ara yazılar da kayboldu. Amerikan versiyonu İngiltere'ye gitti, oradan da Almanya'da gösterilmek üzere yeniden Almancaya çevrildi. Kesin bir versiyon hazırlamaya girişen restoratörler bir dizi arşivi taradı, ama buldukları bütün kopyalarda değiştirilmiş ara yazılar vardı ve özgünlerini kurtarma umudunu yitirdiler. Sonra Doğu Almanya'daki bir arşivde iyi bir kopya olduğunu duydular. Oraya vardıklarında kopyanın ödünç verildiğini öğrendiler. Bunun üzerine arşivdeki, ilki kadar iyi sayılmayan başka bir kopyaya bakmaları önerildi. O kopyayı inceleyen restoratörler, özgün ara yazıların onda olduğunu keşfetti: Kopya yarım yüzyıldır orada duruyordu ve kimse fark etmemişti.
2025 itibarıyla Silents Synced, filmi müzik olarak Radiohead'in Amnesiac ve Kid A albümlerini kullanan bir versiyonla yayımladı ve birkaç sahneye renk katmanları ekledi.
Film Ağustos ile Ekim 1921 arasında çekildi.
Kamera Arkası 6
Yaklaşık 15. dakikada handakilerin kurt adam diye korktuğu yaratık aslında çizgili bir sırtlan.
Kont Orlok'un olduğu sahnelerin çoğu gündüz çekildi ve siyah beyaz izlendiğinde bu açıkça belli oluyor. Filmin resmî versiyonlarında geceyi göstermek için mavi renklendirme yapılarak bu olası hata giderildi.
Tuhaf görünen binalar özel efekt ya da film için kurulmuş yapılar değil. Orlok'un yeni evi aslında bir dizi depo binasıydı; bu binalar korundu ve çekimden 102 yıldan fazla sonra, 2024 itibarıyla hâlâ ayakta.
Aradan 102 yıldan fazla geçmesine rağmen dış çekim mekânlarının neredeyse hepsi Wismar ve Lübeck'te hâlâ duruyor.
Kahramanın kız kardeşini oynayan Ruth Landshoff bir keresinde, vampirden kaçarken bir kumsalda koştuğu bir sahneden söz etti. Ama bu sahne ne filmin herhangi bir versiyonunda ne de özgün senaryoda var.
F.W. Murnau bu filmde karakterleri çerçevelemek için sık sık kemerlerden, kapı aralıklarından ve geçitlerden yararlandı. En az bir sahnede, istediği çerçeve etkisini yakalamak için görüntünün belirli bir bölümünü de değiştirdi.
Karakterler ve Oyuncular 4
Max Schreck rol için yüz yapısının yanı sıra 1,90 metrelik boyu sayesinde de seçildi; öbür karakterlerin üzerinde yükselerek ezici bir hâkimiyet duygusu yaratabiliyordu.
Kont Orlok film boyunca yalnızca bir kez, birinci perdenin sonlarına doğru gözünü kırpıyor.
Gustav von Wangenheim, yönetmen F. W. Murnau'nun Hutter rolü için ilk ve hatta ikinci tercihi değil, üçüncü tercihiydi.
Filmin ortasında (yaklaşık 46. dakika), Bulwer'ın öğrencilerine bir sinekkapan bitkisinin sineği kapışını gösterirken söylediği "Bir vampir gibi, değil mi?" repliğinin yer aldığı ara yazısı belirir.
Göndermeler ve Referanslar 3
Kont Orlok'u taşıyan yelkenlinin adı 'Empusa'; bu Yunan mitolojisine bir gönderme. Empusa, hep dişil olarak düşünülen, genç erkekleri baştan çıkarıp onlarla beslenmek için avlayan, bazı anlatılarda kurbanlarının kanına susamış, biçim değiştiren bir hayalet türü. Genellikle et yiyen Lamia ve öcü benzeri Mormo ile özdeşleştirilir; onlar da dişil, yırtıcı canavarlar olarak tasvir edilir.
Kont Orlok ile Knock'un yazışmaları Enochian'la, yani 16. yüzyılın sonunda İngiltere'de yaşamış okültist John Dee ile simyacı meslektaşı Edward Kelley'nin özel günlüklerine geçirdiği 'melek dili'yle yazılmış.
Kont Orlock'u taşıyan guletin adı "Empusa."'dır. Bu Yunan mitolojisine bir göndermedir. Empusa, baştan çıkarma ve yiyecek için genç erkekleri avladığı düşünülen ve bazı versiyonlarda kurbanlarının kanını arzulayan, her zaman kadınsı olan, şekil değiştiren bir tür hayalettir. Genellikle et yiyen Lamia ve böceği andıran Mormo ile özdeşleştirilir ve bunlar aynı zamanda kadınsı yırtıcı canavarlar olarak da tasvir edilir.
Derin Anlam 3
"Orlok" adı büyük olasılıkla eski Almancada "savaş" anlamına gelen ve yine "orlok" diye okunan "orlog" kelimesinden geliyor.
Yönetmen Murnau ve yapımcı Grau, Orlok'a şeytani bir soy ve okült bir köken biçti: Orlok, şeytani baş meleklerden Belial'in yaratığıdır. Mezmurlar 41:8-10'da Belial vebayla da ilişkilendirilir; filmde Orlok bulaşmanın ta kendisidir, tabutlarından Wisburg sokaklarına dökülen sıçanlar vebayı yayar. Orlok'un Belial'le bağı ayrıca önemlidir, çünkü Belial 'Goetik büyücülerin geleneksel olarak çağırdığı şeytanlardan biridir'; bu da Orlok'u vampir olmadan önce kara büyüyle uğraşmış biri yapar.
Filmin tam ortasında, yaklaşık 46. dakikada, Bulwer'ın repliğini taşıyan ara kartı beliriyor: "Bir vampir gibi, değil mi?" Bulwer bunu öğrencilerine bir sineği yakalayan Venüs sinekkapanını gösterirken söylüyor.
Kariyer ve Ödüller 2
Vatikan, 45 'büyük film'lik listesinin 'sanat' kategorisine bu filmi aldı.
Werner Herzog 1998'de Terry Gross'a bunun gelmiş geçmiş en iyi Alman filmi olduğunu düşündüğünü söyledi. Herzog, yeniden çevrim Nosferatu the Vampyre'ın (1979) yönetmeni.
Spoiler içeren bilgiler
Spoiler içerir · Yapım Hikâyesi
Güneş ışığının vampirleri öldürdüğü fikrini sinemaya bu film soktu. F.W. Murnau, Bram Stoker'ın 1897 tarihli Dracula romanından izinsiz bu kadar çok yararlandığı için dava edileceğini biliyordu; bu yüzden finali değiştirdi ki filmin Dracula'yla birebir aynı olmadığını söyleyebilsin.
Spoiler içerir · Karakterler ve Oyuncular
Kont Orlok ekranda toplam 9 dakikadan biraz az görünüyor.
Spoiler içerir · Karakterler ve Oyuncular
Kont Orlok ilk kez ancak 21. dakikada beliriyor.
Ölçüm çerezi, kabul edene kadar yazılmaz. Ayrıntı gizlilik sayfasında.
Popüler ve son eklenenler
Yalnızca başlıklarda değil, bilgi maddelerinin içinde de arar — örneğin dublör, ilk seçilen oyuncu, gizli gönderme.
