Barbara Loden, bir banka soygununa katıldığı için kendisini 20 yıl hapse mahkum eden hakime teşekkür eden bir kadınla ilgili bir gazete makalesini okuduktan sonra film fikrine ulaştı. Kadın, hayatında hiçbir yön duygusu olmadığını ve hapishanenin ona istikrar sağlayacağına inandığını söyledi. Kadının sözleri, kendi hayatının çoğunu istikrar duygusu olmadan yaşadığını hisseden ve Wanda karakterini daha genç yaşta kendisine dayandıran Loden'da yankı uyandırdı. Loden ayrıca fahişelerin hayatları hakkında okuduğu bir kitaptan da ilham aldı; bunlardan biri, hayatında ilk kez birisinin ona ne yapması gerektiğini söylemesi nedeniyle istismarcı bir üvey anne tarafından patronluk taslamaktan hoşlandığını hatırladı.
Wanda (1970), mevcut ışık kullanılarak çekildi.
Wanda (1970)'in başlangıçta Güney'de geçmesi gerekiyordu, ancak ekonomik nedenlerden dolayı kuzeydoğu Pensilvanya'nın kömür madenciliği bölgesine taşındı; New York City'deki film işleme laboratuvarlarına çok daha yakındı.
Wanda (1970), Fransa'daki sinemalarda yeniden gösterime girdiği 2003 yılına kadar belirsizlik içinde kaldı. Kadın oyuncu Isabelle Huppert uzun zamandır Wanda'nın hayranıydı ve filmin yeniden ortaya çıkmasının arkasında o vardı ve ona ikinci bir hayat verdi. Bunu önce Fransa'da ve ardından ABD'de bir DVD sürümü izledi. 2010 yılında, yeni keşfedilen 16 mm orijinal rulolardan yeni bir 35 mm baskı basıldı ve film, ABD'deki özel mekanlarda yeniden gösterime girdi.
Orijinal film öğeleri, Hollywood Film ve Video Laboratuvarı 2007'de kapatıldığında UCLA Film ve Televizyon Arşivi tarafından satın alındı. Restorasyon, 2010 yılında New York City'deki Modern Sanat Müzesi'nde gösterildi.
Açılış başlık dizisi "Harry Shuster, Barbara Loden'ın Nicholas T. Proferes ile birlikte bir filmini sunar" şeklindedir. Bu, her biri tek kartlık kredi içeren üç kart hâlinde verilir. "Barbara Loden tarafından yazıldı ve yönetildi" ile "Nicholas T. Proferes tarafından görüntülendi ve kurgulandı" dahil olmak üzere yapımcı ve ekibin diğer tüm isimleri filmin sonunda verilmiştir.
Film aslında Amerika'nın güneyinde geçecekti, ancak ekonomik nedenlerle kuzeydoğu Pensilvanya'daki kömür madenciliği bölgesine taşındı; burası New York'taki film işleme laboratuvarlarına çok daha yakındı.
Yapım Hikâyesi 10
Barbara Loden, o dönemki röportajlarında otobiyografik saydığı Wanda'nın (1970) yapım sürecini anlattı. Senaryoyu 1962'de yazdıktan sonra altı yıl boyunca stüdyoları ve yönetmenleri ikna etmeye uğraştı. Harry Shuster filmi finanse etmeyi kabul edince Loden filmi üç kişilik bir ekiple kendisi çekmeye karar verdi. Shuster 115.000 dolarlık finansmanı sağladı, ama filmden yalnızca 1/3 pay aldı; kalan 2/3, Loden, Elia Kazan ve avukat Milton Kazan'dan oluşan kâr amacı gütmeyen Foundation for Filmakers'ındı. Shuster payını aldıktan sonra kalan kâr gelecekteki filmler için bir fona aktarılacaktı. Loden aynı yazıda kendine sendika ücreti ödediğini ve başrol oyuncusu Michael Higgins'i Kazan'ın eski kıyafetleriyle giydirdiğini anlattı.
Açılış jeneriği "Harry Shuster presents a film by Barbara Loden with Nicholas T. Proferes" diye geçiyor; yazı üç ayrı kartta veriliyor ve her isme tek kart düşüyor. Öbür bütün yapım ve ekip adları, "written and directed by Barbara Loden" ve "photographed and edited by Nicholas T. Proferes" dahil, filmin sonunda yer alıyor.
Barbara Loden film fikrini bir gazete haberini okurken buldu. Haberde, bir banka soygununa katıldığı için 20 yıl hapis cezası alan bir kadın, hayatında hiçbir yön duygusu olmadığını ve hapishanenin ona istikrar vereceğini söyleyip hâkime teşekkür ediyordu. Kadının sözleri Loden'ı derinden etkiledi, çünkü kendisi de hayatının büyük kısmını savrularak geçirdiğini düşünüyordu; Wanda'yı da gençliğindeki kendisinden yola çıkarak yarattı. Loden hayat kadınları üzerine okuduğu bir kitaptan da esinlendi: Kitaptaki kadınlardan biri, onu istismar eden koruyucu annesinin sözünden çıkmamaktan hoşlandığını hatırlıyordu, çünkü hayatında ilk kez biri ona ne yapacağını söylüyordu.
Barbara Loden filmi aslında siyah beyaz çekmek istiyordu.
Wanda (1970): Şapkalı ve kürk mantolu Wanda Goronski ciddi bir ifadeyleGörsel: Wikimedia Commons · Frank S. Hoover (1875-1946), Public domain
Wanda (1970), 2003'te Fransa'da yeniden vizyona girene kadar unutulmuş durumdaydı. Öteden beri Wanda hayranı olan Isabelle Huppert, filmin yeniden gün yüzüne çıkmasını sağlayarak ona ikinci bir hayat verdi. Film önce Fransa'da, sonra ABD'de DVD olarak çıktı; 2010'da yeni bulunan 16 mm özgün makaralardan yeni bir 35 mm kopya basıldı ve film ABD'de seçkin salonlarda yeniden gösterildi.
Wanda (1970) başta Güney'de geçecekti, ama New York'taki film laboratuvarlarına çok daha yakın olduğu için ekonomik nedenlerle kuzeydoğu Pennsylvania'nın kömür madenciliği bölgesine taşındı.
Barbara Loden röportajlarında Wanda'ya duyduğu ilgiyi iki farklı biçimde açıkladı. Kimi zaman bir gazete haberinden etkilendiğini söyledi: Suçlu bulunan bir kadın, hâkime onu hapse gönderdiği için teşekkür ediyordu. Kimi yazılarda ise Bonnie and Clyde'ın (1967) tam tersi, gösterişsiz bir yol filmi çekmek istediğini anlattı. Barbara Loden 1980'de 48 yaşında öldükten sonra Proferes daha akla yatkın bir neden öne sürdü: "Geçmişini aşmak için bir itki duyuyordu." 1932'de küçük Marion, North Carolina'da doğan Loden (1932-1980), anne babası boşandıktan sonra katı disiplinli büyükannesi ve büyükbabası tarafından büyütüldü. Yoksul ve sevgisiz evinden kaçmak için 16 yaşında New York'a taşındı; pin-up modelliği ve gece kulübü dansçılığı yaptı, sonra yapımcı Larry Joachim'in dikkatini çekti. Joachim ona The Ernie Kovacs Show'da (1952) komedi skeçleri ve gösteri numaraları için sürekli bir yer ayarladı. 1957'de Actors Studio'da oyunculuk eğitimi alırken onu Elia Kazan keşfetti; Kazan onun doğal güzelliğine ve zorlu geçmişine hayrandı. Broadway oyunlarında ve filmlerde küçük rollerin ardından Kazan ona iki filminde küçük ama dikkat çekici roller verdi: Wild River'da (1960) Montgomery Clift'in soğuk kalpli sekreterini, Splendor in the Grass'ta (1961) Warren Beatty'nin hafifmeşrep kız kardeşi "Ginny Stamper"ı oynadı. Oyunculuk kariyerinin zirvesi 1964'te Arthur Miller'ın "After the Fall" oyununda Marilyn Monroe'yu andıran "Maggie" rolüyle geldi ve ona Tony Ödülü kazandırdı. O oyundan sonra Loden kendisine önerilen rollerin çoğundan umudunu kesti. 1967'de Kazan'la evlendi; ilişkileri zaman zaman çalkantılı geçse de Loden kanserden ölene kadar birlikte kaldılar. Wanda (1970), onun yapımcı, yönetmen ve yazar olarak ilk filmiydi.
Oyuncuların büyük kısmı daha önce hiç filmde oynamamış yerel halktan seçildi.
Filmin özgün kopyaları, Hollywood Film and Video Lab 2007'de kapanınca UCLA Film ve Televizyon Arşivi tarafından satın alındı; restorasyonu 2010'da New York'taki Modern Sanat Müzesi'nde gösterildi.
Çağdaş röportajlarda Barbara Loden, otobiyografik film olarak adlandırdığı Wanda'nın (1970) yapım sürecini anlattı. 1962'de senaryoyu yazdıktan sonra altı yıl boyunca stüdyoların ve yönetmenlerin ilgisini çekmeye çalıştı. Harry Shuster filmi finanse etmeyi kabul ettiğinde Loden, üç kişilik bir ekiple filmi kendisi çekmeye karar verdi. Schuster 115.000 dolarlık finansmanı sağlamasına rağmen filmin yalnızca 1/3'ünü aldı. Diğer 2/3'ü ise Loden, Elia Kazan ve avukat Milton Kazan'dan oluşan kar amacı gütmeyen yapımcılar Vakfı'na aitti. Schuster'a payı ödendikten sonra kârın geri kalanı gelecekteki filmler için bir fona aktarılacaktı. O makalede kendisine sendika maaşı ödediğini ve başrol oyuncusu Michael Higgins'e Kazan'ın eski kıyafetlerini giydirdiğini belirtti.
Kamera Arkası 8
Belgeselciler D.A. Pennebaker ve The Maysles Brothers'la çalışmış Nicholas T. Proferes, Barbara Loden'ın görüntü yönetmeni ve kurgucusu oldu. Wanda (1970) yalnızca kesmelerden oluşuyor; içeriği yumuşatacak ya da romantikleştirecek tek bir zincirleme ya da kararma yok.
16 mm'de çekilen görüntüleri Barbara Loden ile Nicholas T. Proferes onun evinde kurguladı. Loden o dönemki kaynaklarda Andy Warhol'u esin kaynağı olarak gösterdi; Elia Kazan'ın Wanda'yla (1970) pek ilgisi olmasa da bu sürecin onu kendi düşük bütçeli, küçük ekipli filmi The Visitors'ı (1972) çekmeye yüreklendirdiğini söyledi.
Wanda (1970) yalnızca ortamdaki doğal ışıkla çekildi.
Wanda (1970) yalnızca dört kişilik bir ekiple çekildi.
Belgesel yapımcılar D. A. İle çalışan görüntü yönetmeni Nicholas T. Proferes. Pennebaker ve Maysles Kardeşler, Barbara Loden'in görüntü yönetmeni ve editörü olarak görev yaptı. Wanda (1970), içeriği yumuşatmak veya romantikleştirmek için hiçbir çözülme veya solma olmaksızın yalnızca kesmeler içerir.
16 mm'de çekilen Barbara Loden ve Nicholas T. Proferes, görüntüleri evinde düzenledi. Çeşitli çağdaş kaynaklarda ilham kaynağı olarak Andy Warhol'u listeledi ve Elia Kazan'ın Wanda (1970) ile çok az ilgisi olmasına rağmen sürecin ona kendi düşük bütçeli, küçük ekip yapımı The Visitors'ı (1972) çekme konusunda ilham verdiğini belirtti.
Wanda (1970), yalnızca dört kişilik bir ekiple çekildi. Barbara Loden başlangıçta filmi siyah beyaz çekmeyi düşünmüştü. Yapımda mevcut doğal ışık kullanıldı ve 16 mm olarak çekilen görüntüler, sinemalarda gösterim için 35 mm'ye yükseltildi. Loden ve görüntü yönetmeni Nicholas T. Proferes, kurguyu Loden'ın evinde gerçekleştirdi.
Belgeselciler D.A. Pennebaker ve Maysles Kardeşler'le çalışmış olan görüntü yönetmeni Nicholas T. Proferes, Barbara Loden'ın hem görüntü yönetmenliğini hem de kurguculuğunu üstlendi. Wanda'da içeriği yumuşatacak ya da romantikleştirecek hiçbir zincirleme geçiş veya kararma kullanılmadı; yalnızca kesmelere yer verildi.
Karakterler ve Oyuncular 2
Oyuncu kadrosunun büyük bir kısmı daha önce hiç filmde oynamamış yerel halktan oluşuyordu.
Wanda (1970), sanılanın aksine bir kadın tarafından yazılıp yönetilen ve başrolünde oynanan ilk uzun metrajlı film değildir; Ida Lupino 1950'de Outrage ile bu unvanı çoktan almıştı. Ancak doğrulaması zor olsa da, Wanda'nın başrolünü üstlenen bir kadının tek başına senaryosunu yazıp yönettiği ilk Amerikan uzun metrajlı filmi olması mümkündür.
Göndermeler ve Referanslar 2
The Last Blockbuster (2020) belgeselinde Kate Hagen'ın tişörtünde "written and directed by Barbara Loden" yazıyor; Loden'ın hem yazıp hem yönettiği tek film olan Wanda'ya (1970) bir selam.
Kadın oyuncu Kate Hagen, The Last Blockbuster (2020) belgeselinde "Barbara Loden tarafından yazıldı ve yönetildi." yazan bir tişörtle görünüyor. Bu, Barbara Loden'in hem yazıp hem yönettiği tek film olan Wanda'ya (1970) bir göndermedir.
Kariyer ve Ödüller 4
Wanda (1970), Criterion Collection'da 965 numarayla yer alıyor.
Wanda (1970), bazen iddia edildiği gibi bir kadının yazıp yönettiği ve başrolünde oynadığı ilk uzun metraj değil; Ida Lupino 1950'de Outrage'ı (1950) yönetmiş, senaryosunu yazmış ve başrolünde oynamıştı. Doğrulamak zor olsa da Wanda (1970), bir kadının tek başına yazıp yönettiği ve başrolünde oynadığı ilk Amerikan uzun metrajı olabilir.
Eleştirmenler, Barbara Loden'in Hollywood geleneğini yıkma girişimine olumlu yanıt verdi ve uzun metrajlı filmini "kurtarıcı hiçbir niteliği olmayan sıradan bir insan" olarak tanımladı. Wanda (1970), 1970 Venedik Film Festivali'ne Amerika'dan katılan tek film olarak seçildi ve orada En İyi Film dalında Uluslararası Eleştirmenler Ödülü'nü kazandı. Daha sonra, Şubat 1971'de ulusal gösterime girdiğinde olduğu gibi, Londra ve San Francisco Film Festivallerinde de beğeni topladı. Barbara Loden'in doğalcı yönetmenlik tekniklerine yapılan övgülerin yanı sıra, hem Loden hem de Michael Higgins övgüyle karşılandı ve Los Angeles Times eleştirmeni şunu belirtti: "gelecek yılki Oscar® yarışında hatırlanmayı hak ediyorlar." Neredeyse evrensel övgü dolu eleştirilere rağmen, Loden hiçbir zaman başka bir film yapmadı. 48 yaşında meme kanserinden öldü.
2017'de Wanda (1970), ABD Ulusal Film Arşivi'ne "kültürel, tarihsel veya estetik açıdan önemli" bulunarak seçildi ve Kongre Kütüphanesi tarafından koruma altına alındı.
Ölçüm çerezi, kabul edene kadar yazılmaz. Ayrıntı gizlilik sayfasında.
Popüler ve son eklenenler
Yalnızca başlıklarda değil, bilgi maddelerinin içinde de arar — örneğin dublör, ilk seçilen oyuncu, gizli gönderme.
