Charlie, zengin ailelerin şımarık çocukları ile birlikte Willy Wonka'nın çikolata fabrikasını gezmeye hak kazanır. Yolculuk esnasında sayıları gittikçe azalır. Bu bir geziden çok aslında bir sınavdır.
Willy Wonka & the Chocolate Factory İle İlgili 225 İlginç Bilgi
İlginç Bilgiler 63
Yaygın inanışın aksine, "snozzberry" belirli bir erkek organı için bir örtmece değildi. Roald Dahl 1948 tarihli "Some Time Never" kitabında snozzberry'lerin gremlinlerin ana besini olduğunu, bahçelerde yetişen tatlı, sulu kırmızı bir meyve olarak tanımlandığını belirtti.
Filmde Wonka barlarının boşaltıldığı Boeing 707, Pan Am'in 812 sefer sayılı uçuşu, diğer adıyla "Clipper Climax"tı. Uçak 1974'te Endonezya'nın Bali kentinde düşmüş ve 107 kişi hayatını kaybetmişti.
Büyükbaba George'u oynayan Ernst Ziegler (Birinci Dünya Savaşı'ndaki zehirli gaz nedeniyle) neredeyse kördü, bu yüzden karakterinin belirli bir yöne bakması gerektiğinde ona rehberlik edecek kırmızı bir ışık bulması talimatı verildi.
Denise Nickerson burun karıştırma kısmını yapmak istemedi. Peter Ostrum'a aşıktı ve kendini utandırmak istemiyordu.
Julie Dawn Cole, karakteri Veruca Salt'ın kişiliğini, "dayanamadığı" özel okulundaki diğer kızlara dayandırdığını söyledi.
Çikolata nehri 150.000 galon su, gerçek çikolata ve kremadan yapılmıştır. Yapımcılar çikolata nehrinin formülünü değiştirmek zorunda kaldılar çünkü başlangıçta kullandıkları karışım kan kırmızısına dönmüştü. Krema yüzünden karışım bozulmaya başladı ve çekimler sonunda berbat kokuyordu. Augustus Gloop'u oynayan Michael Bollner daha sonra bunu "dirty, stinky water." olarak tanımladı.
Julie Dawn Cole, Willy'nin Altın Bilet kazananlarını selamlamak için fabrikasından topallayarak çıktığı sahneye aldanan oyuncular arasındaydı. DVD yorumunda Gene Wilder'ın bacağını gerçekten yaraladığını ve çekimin geçici olarak durdurulması gerektiğini düşündüğünü belirtiyor. İzleyicilerin geri kalanı gibi onun da tepkisi samimi.
Oompa Loompa'lar set dışında zorlu partiler yapmalarıyla, hatta barlara birlikte limuzinle seyahat etmeleriyle tanınıyordu.
Wonkatania, Çikolata Nehri'nde bir pistteydi ama dümende Oompa Loompa'yı oynayan oyuncu, onu yönlendirdiğini düşünüyordu. İnandırıcılık açısından yönetmen Mel Stuart ona gerçeği söylemedi.
Gene Wilder'ın tekne yolculuğu sahnesindeki oyunculuğu o kadar ikna ediciydi ki, Denise Nickerson (Violet) dahil olmak üzere diğer oyuncu ve aktrislerden bazılarını korkuttu. Wilder'ın tünelde olmaktan delirdiğini düşünüyorlardı.
Turun Chocolate River odasına ilk girdiği sahnede Julie Dawn Cole, büyük şeker parçasını kırmak için kullandığı taşın gerçek olduğunu bilmiyordu ve üzerine düşerek dizini yaraladı. Dikkatli bakarsanız sol çorabının üzerinde kan olduğunu görebilirsiniz. Yaralanmadan dolayı dizinde hala yara izi var.
Mel Stuart başlangıçta Willy Wonka'nın fabrikayı Charlie'ye vermek için Altın Biletleri stratejik olarak yerleştirdiğini açıklamak istedi. Fikirden vazgeçildi, ancak Slugworth gibi davranan Bay Wilkinson'ın bir bilet ortaya çıktığında rahatlıkla ortaya çıkması da dahil olmak üzere ipuçları kaldı.
"Wonkamobile" sahnesi sırasında, fışkıran köpük, temel yangın söndürücülerden derlendi, ancak oyuncular ve ekip tarafından bilinmeyen şey, köpüğün kendisinin güçlü bir cilt tahriş edici olduğuydu; bu nedenle, sahneyi çektikten sonra, oyuncular ve aktrisler, ciltleri şiştiğinden ve tıbbi tedavi ve iyileşme için birkaç gün gerektiğinden ciddi bir rahatsızlık içinde kaldılar.
Willy Wonka çiçek şeklindeki bir fincandan içip yediğinde, bardak balmumundan yapılmıştır. Gene Wilder, çekimin sonuna kadar balmumu parçalarını çiğnemek zorunda kaldı ve bu noktada onları tükürdü.
Psychedelic tünel filmindeki yüz, Mel Stuart'ın arkadaşı ve The Wild Bunch (1969) filminin senaristi Walon Green'e ait. Stuart'ın anılarına göre Green, bir çocuk filmi uğruna kırkayağın yüzünde sürünmesine izin verecek tek kişidir. Kendisini ikna eden tek şeyin kırkayakların zararsız olması ve zehirli çıyanlar gibi ısırmaması olduğunu itiraf etti.
"Coat hangers", filmde çalışan beş marangozun sprey boyalı elleridir.
30. Yıldönümü Özel Sürümü için röportaj yaptığında Gene Wilder, çoğu çocuk oyuncuyla çalışmaktan keyif aldığını ancak kendisinin ve ekibin Paris Themmen ile bazı sorunlar yaşadığını belirterek kendisinin "a handful." olduğunu iddia etti.
Oyuncuların duvar kağıdını yalamak zorunda kaldığı sahnede, gerçek duvar kağıdını yalamak zorunda kaldılar. Peter Ostrum daha sonra bunun "pretty gross" olduğunu söyledi.
'Pure Imagination' şarkısı sırasında Willy Wonka, kalabalığı durdurmak için bastonunu sağa sola savurur. DVD yorumunda Mike Teevee'yi canlandıran Paris Themmen, bir çekimde Gene Wilder'ın bastonuyla kazara kendisine vurduğunu anlattı. Veruca Salt rolündeki Julie Dawn Cole ise anılarında, bastonun kendisine de birkaç kez isabet ettiğini yazdı.
Sakız makinesinde kullanılan arılar aslında yaban arısıydı. Sette yaramazlıklarıyla ünlü Paris Themmen, onları fanustan salıverince yüzünden sokuldu.
Violet Beauregarde'ın yaban mersinine dönüştüğü sahne iki aşamada çekildi: önce şişme bir kıyafete hava basıldı, sonra Denise Nickerson iki parçalı strafor bir kalıba yerleştirildi. Umpa Lumpa'lar onu yuvarlarken kontrolü kaybedip defalarca duvara çarptırdı; Denise DVD yorumunda 'yaban mersini ehliyetleri olmadığını' söyledi. O dönemde renk katmanlama tekniği gelişme aşamasındaydı; kitapta Violet'in yüzü ve saçı maviye dönerken, Mel Stuart sadece yüzünü mavi yapabildi. Bu teknik daha sonra Star Wars: Bölüm IV - Yeni Bir Umut'ta ışın kılıcı efektleri için kusursuz hale getirildi.
Bucket ailesinin evindeki sahnelerde, Büyükbaba George'u oynayan Ernst Ziegler ayakkabılarını çıkarıp yatağın altına saklıyordu. 'Altın Biletim Var' şarkısının yatağın altına bakılan kısmı çekilirken yönetmen Mel Stuart ayakkabıları çekmek istedi, ama Ziegler, İkinci Dünya Savaşı öncesinden kalma son eşyaları olduğu için alıp götüreceklerinden korkarak itiraz etti. Sonunda Stuart onu ikna etti.
Willy'nin her şeyin yarıya bölündüğü ofisi inşa edilirken, aksesuarcılardan biri yanlışlıkla gerçek bir cezveyi testereyle ikiye böldü. Hatasını ancak kahve dökülmeye başlayınca fark etti.
Teknisyenin dev bilgisayarla kalan Altın Biletleri bulmaya çalıştığı sahne, filmin en son çekilen sahnesiydi. O kadar son dakikada çekildi ki, setin her yanı oyuncu ve ekibin toplanma telaşındaki valizleriyle doluydu.
Wonka fabrikasının önündeki sahne, Charlie'yi oynayan Peter Ostrum dışındaki tüm çocuk oyuncuların ilk çekim günüydü.
Veruca Salt'ın saçları film boyunca giderek kısalır; çünkü yapımcılar Julie Dawn Cole'un kırık uçlarını sürekli yakarak düzeltiyordu.
Peter Ostrum DVD yorumunda, Jack Albertson'la birlikte Gazlı Yükselme İçeceği sahnesini çok eğlenceli olacağını düşünerek heyecanla beklediklerini, ancak metal aksamın keskinliği ve kasık bölgesini sıkan kemerler yüzünden hiç de keyifli olmadığını söyledi. Albertson ise bu sahnenin arka planında Çaykovski'nin Fındıkkıran Süiti'nin çalması gerektiğini espriyle ekledi.
Michael Bollner, kime sorduğunuza bağlı olarak, o nehre altı ile kırk kez arasında düştü.
Son Umpa Lumpa şarkısı elli çekimde tamamlandı.
Küçülen oda bir optik illüzyon değil. Oda 2,4 metre yükseklikte başlayıp 1,2 metreye kadar daralıyor.
Wonka'nın takla attığı sahnede bastonunun saplandığı tuğla strafordan yapılmıştı.
Charlie ve Büyükbaba Joe'nun Gazlı Yükselme Odası'nda yere inmek için çıkardığı geğirtiler, bu konuda uzman bir Foley sanatçısı tarafından yaratıldı.
Fabrikanın dışındaki harflerin yanıp sönmesi, film karesi üzerine boyama yapılarak sağlandı.
Film Almanya'da çekilmesine rağmen, Peter Ostrum DVD yorumunda şekerlemelerin ABD'den getirtildiğini söyledi. Kendi deyişiyle: 'Onlara ulaştığımızda epey bayatlamışlardı.'
Mike'ın düşüş sahnesini çekmek zordu. Televizyonun içindeki uzak çekimler mavi perdeyle yapıldı. Yakın çekimlerde ise Paris Themmen dev bir televizyon setindeki platformda duruyordu. Annesinin onu kaldırdığı sahne bir oyuncak bebekle, parmaklarından sarktığı yakın çekim ise Paris'in kumaş kaplı strafor bir başparmak ve işaret parmağından sarkıtılmasıyla çekildi.
S.S. Wonkatania'nın 16. yüzyıldan kalma üç direkli bir yelkenli gibi görünmesi planlanmıştı, ancak bu stüdyoya sığmayacak kadar büyük olacaktı.
Augustus Gloop'un boruya sıkıştığı sahnede, özellikle nehrin karşısından onu izleyenlerin olduğu geniş çekimlerde ve borudan fırladığı anda Michael Bollner'a benzeyen bir manken kullanıldı. Bu detay DVD ve Blu-ray yorumlarında da geçiyor; mankenin fotoğrafı 30. yıl özel DVD'sinin oyuncu/ekip bölümünde görülebilir.
Wonka fabrikasının önündeki kalabalıkta, ekranın solunda elinde büyük bir profesyonel film kamerası tutan birini görebilirsiniz. Filmdeki kalabalık, seçilen aileler ve Slugworth figürünün bazı çekimleri bu kamerayla yapıldı.
Charlie ile annesinin 'Cheer Up, Charlie' şarkısı öncesindeki küçük sahnesi gece saat 1'de çekildi.
Wonka'nın 'çocuk' oyuncularına göre, Alman saç ve makyaj sorumlusu Gene Wilder'ın sık sık dağılan saçları için Almanca 'keflügel' kelimesini kullanıyordu; bu kelimenin İngilizce karşılığının 'tavuk' olduğunu fark etmemişti.
Münih'teki çekimler bittikten sonra stüdyo ve mekânları Kabare filminin ekibi devraldı. DVD yorumunda çocuk oyunculardan biri 'Biz taşındık, Liza Minnelli taşındı' diye espri yaptı.
Julie Dawn Cole otobiyografisinde, teknedeki tünel sahnesinde filmin son kurgusuna girmeyen birkaç grotesk görüntü daha olduğunu açıkladı. Bunlardan biri, bir kola enjekte edilen büyük bir iğneydi.
İcat Odası'nda eski moda bir meyve presi, yani meyve sıkacağı bulunur. Umpa Lumpa'lar Violet Beauregarde'ı sıkmaya götürürken kısaca onun yanında duraklar.
Veruca'nın düşüş sahnesi Julie Dawn Cole'un 13. doğum günü olan 26 Ekim 1970'te çekildi. Cole DVD yorumunda kimsenin doğum gününü kutlamadığını söyledi ve Denise Nickerson şarkı söylemeye başladı.
Augustus Gloop çikolata nehrinde boğuluyormuş gibi görünse de, rolü oynayan Michael Böllner bir röportajda nehrin aslında sadece 10 cm derinliğinde olduğunu açıkladı.
Filmdeki Wonka çikolataları tahtadan yapılmış ve ambalajla kaplanmış aksesuarlardı.
Julie Dawn Cole'un karakteri Veruca Salt için özel olarak gerçek bir vizon kürk manto yapıldı. Cole bir keresinde mantoyu stüdyo kantininde unuttu, ama kısa sürede kendisine geri verildi.
Fabrikada ilk görülen şekerlemelerin çoğu, şekerleme gibi görünecek şekilde şişirilmiş balonlar veya boyalı strafor aksesuarlardı. Violet dev jelibonu ısırmak üzereyken dikkatli bakarsanız, aslında ısırmadığını görebilirsiniz; aynı şekilde Bay Beauregard da meyve şeridini açıp ortasından ısırdığında gerçekten ısırmaz.
Kitap, Charlie'nin ve Wonka fabrikasının nerede olduğunu asla belirtmez. Film de belirtmez, ancak tüm dış çekimler masalsı bir görünüm kazandırmak için Almanya'da yapıldı. Charlie'nin kasabasındaki tüm oyuncular hem Amerikan hem İngiliz aksanıyla konuşur, araya yer yer tuhaf Alman tonlamaları karışır; bu da kesin bir konum belirlemeyi daha da zorlaştırır.
İlk sınıf sahnesinde, öğrencilerin ve öğretmenin sıralarında aynı ders kitabı vardı: Holt, Rinehart & Winston tarafından 1966 ve 1970'te yayımlanan 'Biological Science: Patterns and Processes'.
Ürün yerleştirme: Wonka'nın halka görünüp kapıyı açmadan önceki büyük açılış sahnesinde, bir satıcı üzerinde Coca-Cola logosu olan bir kutuyla yürür.
İzleyiciler fabrikanın iç işleyişini görür, ancak filmin dayandığı asıl Wonka çikolata barlarının üretimini asla görmez.
Film, tekne sahnesindeki tünel görüntüleri için diğer bilinmeyen sinema filmlerinden çeşitli görüntüler kullanır: bir örümcek, bir adamın yüzünde gezinen dev bir çıyan, bir insan gözü, baltayla kesilen bir tavuk başı, böcek yiyen bir bukalemun ve Wonka'nın rakibi Bay Slugworth.
Julie Dawn Cole'un kitabına göre, onun ilk sahnesi aslında kendisiyle çekilen son sahneydi. Babasının işyerinde, çalışanların tüm Wonka barlarını açtığı sahneydi. Bu sahne çekilmeden önce Julie ergenliğe adım attı ve ekip bunu fark etti. Göğüsleri büyümüştü; yönetmen diğer sahnelerdeki gibi daha küçük görünmeleri için göğüslerini sarmak istedi. Julie bunu yapmamalarını rica etti. Yönetmen de vazgeçti.
Mel Stuart, kitabı yapımcı arkadaşı David L. Wolper’a götürdüğünde, Wolper’ın Quaker Oats şirketiyle ürün yerleştirme fırsatı sunacak bir film arayışında olduğundan habersizdi. Bu tesadüf, şekerleme üreticisi ile film şirketi arasında dönemin en yenilikçi iş birliklerinden birini doğurdu ve Wonka Bar’ın yaratılmasına yol açtı.
Film için bol miktarda çikolata barı özel olarak tasarlanmış olsa da, günümüze çok az sayıda obje ve aksesuar ulaşabildi. Yönetmen Mel Stuart, prodüksiyon sırasında kimsenin filmin bu kadar başarılı olacağını bilmediğini belirterek, aksesuarları saklamadığı için duyduğu pişmanlığı dile getirdi.
Wonka’nın edebi alıntıları Roald Dahl’ın orijinal senaryosunda yer almıyordu. David Seltzer senaryoyu yeniden yazarken bu alıntıları tek bir amaçla ekledi. Alıntılar arasında Shakespeare’in Romeo ve Juliet’inden “Ruhum mu sesleniyor adıma?”, Oscar Wilde’ın Ciddi Olmanın Önemi’nden “Bu bekleyiş korkunç, umarım sürer” ve John Masefield’ın Deniz Tutkusu şiirinden “Tek isteğim uzun bir gemi ve ona yön verecek bir yıldız” gibi dizeler bulunuyor.
Mel Stuart başlangıçta Willy Wonka’nın bir müzikal olmasını istemiyordu; film, Roald Dahl’ın arzusu doğrultusunda yalın bir fantastik uyarlama olacaktı. Ancak yapımcılar, Mary Poppins (1964) ve Oz Büyücüsü’nün (1939) başarılarını örnek göstererek onu ikna etti. Müzikal sahneler, David Seltzer’ın Dahl’ın orijinal senaryosuna yaptığı eklemelerle filme dahil edildi ve bu durum Dahl’ı oldukça öfkelendirdi.
David L. Wolper, Roald Dahl’ın kitabının haklarını 500.000 dolara satın aldı.
David Seltzer’ın kitapta bulduğu kusurlardan biri, Charlie’nin diğer çocuklara kıyasla fazla kusursuz ve hatasız olmasıydı; bu da ona gerçekçi gelmiyordu. Bu yüzden Slugworth yan hikâyesi ve fışkıran limonata sahnesi filme eklendi: Charlie’nin de hata yapabildiğini, ama farkın hatasını kabul edip kendini affettirmesi olduğunu göstermek için. Bu sahneler 2005 filminde kitapta olmadıkları gerekçesiyle çıkarıldı ve ironik biçimde film, Charlie’nin fazla kusursuz olduğu eleştirilerine maruz kaldı.
Roald Dahl, teslim tarihlerini kaçırmasının ardından senaryosu kısmen David Seltzer tarafından yeniden yazılan filmi reddetti. Dahl, filmin Willy Wonka’ya fazla, Charlie’ye ise yetersiz odaklandığını düşündüğü için “hayal kırıklığına uğradığını” söyledi. Ayrıca Seltzer’ın senaryoda yaptığı değişikliklere –Slugworth’un casusa dönüştürülmesi ve “fışkıran limonata” sahnesi gibi– öfkelendi. Üstüne üstlük, Seltzer’ın Wonka’ya kitapta olmayan sürekli alıntılar yaptırması da tuz biber ekti. Sonuç olarak Dahl, kitabın devamı olan Charlie’nin Büyük Cam Asansörü’nün haklarını satmayı reddetti.
Filmin birçok televizyon yayınında “Cheer Up, Charlie” bölümü kesilerek gösterildi.
Filmin adının Charlie’nin Çikolata Fabrikası’ndan Willy Wonka ve Çikolata Fabrikası’na değiştirilmesinin, “Charlie” ve “chocolate” sözcüklerinin yan yana gelmesinden rahatsız olan Afro-Amerikan grupların talebiyle olduğu yönünde iddialar vardı. Irksal hassasiyetler Oompa-Loompa’ların görünümünü de etkiledi. Romanın ilk baskılarında Oompa-Loompa’lar siyah Afrikalı pigmeler olarak betimleniyordu. NAACP, bu tasvirin köleleştirilmiş Afrikalıları fazlasıyla andırdığını protesto etti. Filmin yapım ekibi Oompa-Loompa’ları turuncu tenli ve yeşil saçlı olarak göstermeyi seçti. Roald Dahl ise 1973’te romanı gözden geçirerek Oompa-Loompa’ları beyaz tenli olarak tanımladı.
Yapım Hikâyesi 39
Filmin iki sahne uyarlaması var. İlk versiyon kamu malı statüsünde, diğeri ilk kez Birleşik Krallık'ta sahnelenmiş ve senaryoya sahne prodüksiyonu için modern bir görünüm kazandırılmış.
Kitabı filme uyarlama fikri, Mel Stuart'ın on yaşındaki kızının kitabı okuyup babasından film yapmasını istemesiyle ortaya çıkmış. Yapımcılığı "Uncle Dave" (David L. Wolper) üstlenmiş. Stuart kızına bu tavsiyesi için elli dolar ödemiş.
Söylenenlere göre Roald Dahl, kitabına yapılan muameleye (özellikle David Seltzer'in büyük ölçüde yeniden yazmasına) o kadar sinirlenmiş ki, kitabın devamı olan "Charlie and the Great Glass Elevator"ın filme çekilmesine izin vermemiş. Seltzer'in yeni bir devam filmi fikri varmış, ama hukuki sorunlar yüzünden hayata geçememiş. Dahl'ın o kadar mutsuz olduğu söyleniyor ki, tamamlanmış filmi baştan sona hiç izlememiş. Bir keresinde bir otelde kalırken yanlışlıkla filmin televizyon yayınına denk gelmiş, ama ne izlediğini fark eder etmez hemen kanalı değiştirmiş. İşin komik yanı, DVD'deki kamera arkası görüntülerinde seti ziyaret ederken mutlu görünüyor ve hatta prömiyere katılmış. Julie Dawn Cole, 2011'de bu olayları yorumlarken onu iri yapılı, korkutucu bir adam olarak hatırladığını söylüyor.
Filme özgü bir yan hikâye var: Sanayici Arthur Slugworth olduğunu iddia eden bir adam (sonradan sahtekâr olduğu ortaya çıkıyor) beş çocuğa da rüşvet verip onları şirket casusu yapmaya ve Wonka'nın sırlarını çalmaya çalışıyor. Bir sahnede Veruca teklifi düşünüyor gibi görünüyor, bir başkasında Mike Wonka'yı gözetlemeye istekli olduğunu gösteriyor. Charlie teklifi reddediyor, Augustus ve Violet ise bu cazibeye kapılmamış gibi duruyor.
Wonka'nın Wonkamobil'de söylediği şarkı, Flowtow'un Martha operasından "Ach so fromm"/"M'aparri".
Filmde Charlie'nin babası ölmüş. Kitapta ise babası hayatta ve bir diş macunu fabrikasında çalışıyor. Bu değişiklik, yapımcılar Willy Wonka'yı Charlie'nin hiç sahip olmadığı baba figürü olarak göstermek istediği için yapılmış. Charlie'nin babası, 34 yıl sonra çekilen Charlie and the Chocolate Factory (2005) filminde ortaya çıkıyor.
Roald Dahl, 1964 tarihli Charlie and the Chocolate Factory romanını yazdı ve başlangıçta senaryoyu yazması için tutuldu. Ancak senaryoyu hiç bitiremedi. Bunun yerine, orijinal kitabının farklı bölümlerine atıfta bulunan bir taslak yazdı. The Omen'ın yazarı David Seltzer senaryoyu yeniden yazmak için işe alındı. Bunun ardından Dahl filmden ayrıldı ve filmi reddetti, ancak filmde adı geçen tek senarist olarak kaldı.
Wonka'nın edebi alıntıları Roald Dahl'ın orijinal senaryosunda yokmuş. Senaryoyu yeniden yazan David Seltzer bunları tek bir amaçla eklemiş. Alıntılar şöyle: "Is it my soul that calls upon my name?" William Shakespeare'in "Romeo ve Juliet"inden. "The suspense is terrible, I hope it will last" Oscar Wilde'ın "The Importance of Being Earnest"inden. "Across the desert lies the Promised Land" bir alıntı değil, Musa ve İsrailoğulları'nın çölden geçerek Kenan'a (vaat edilen topraklara) ulaşma hikayesine bir gönderme. "All I ask is a tall ship and a star to steer her by" John Masefield'ın "Sea Fever" şiirinden. "Round the world and home again, that's the sailor's way!" William Allingham'ın "Homeward Bound"ından. "Sweet lovers love the spring..." şarkısının sözleri Shakespeare'in "As You Like It"inden. "Candy is dandy, but liquor is quicker" Ogden Nash'in "Reflections on Ice Breaking" şiirinin tamamı. "Where is fancy bred..." ve "So shines a good deed in a weary world" William Shakespeare'in "Venedik Taciri"nden (gerçi "Venedik Taciri"ndeki dize biraz değiştirilmiş; Portia'nın asıl repliği "So shines a good deed in a naughty world"). "We are the music makers..." Arthur O'Shaughnessy'nin "Ode"undan; "movers and shakers" deyimi de buradan geliyor. "A thing of beauty is a joy forever" John Keats'in "Endymion: A Poetic Romance"ından. "Swifter than eagles, stronger than lions" ise İncil'den, özellikle 2 Samuel 1:23'ten bir pasaj.
Gerilimi artırmak için film, neredeyse yarısına kadar Wonka'dan bahseder ama onu göstermez. Wonka tam 44. dakikada, 100 dakikalık filmin ortasından sadece 6 dakika önce görünür.
Willy Wonka'nın Çikolata Odası'na girerken çaldığı müzik, Wolfgang Amadeus Mozart'ın "Figaro'nun Düğünü" operasının uvertürü. Mrs. Teevee ise bestecinin Sergei Rachmaninoff olduğunu yanlış söylüyor.
David Seltzer'in kitapta bulduğu bir kusur, Charlie'nin diğer çocuklara kıyasla fazla mükemmel olması ve hiçbir kusuru olmamasıymış; bunu gerçekçi bulmamış. Slugworth yan hikâyesinin ve gazlı kaldırıcı içecek sahnesinin filme eklenmesinin bir nedeni bu: Charlie'nin de diğer çocuklar gibi hatalar yaptığını göstermek; tek farkı hatalarını kabul edip kendini affettirmesi. Bu sahneler 2005 filminden çıkarılmış çünkü kitapta yoklarmış (kitapta sadece kısaca bahsedilen küçük unsurlarmış). Bu da ironik biçimde filmin, Charlie'nin fazla mükemmel ve kusursuz olduğu eleştirisi almasına yol açmış.
Filmin gösterime girdiği sıralarda, adının "Charlie and the Chocolate Factory"den Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971) olarak değiştirilmesinin, "Charlie" ve "chocolate" kelimelerinin yan yana gelmesine itiraz eden Afro-Amerikan grupların telkiniyle olduğu yönünde iddialar ortaya atılmış. Irkla ilgili kaygılar Oompa-Loompa'ların görünümünün de değişmesine yol açmış. Romanın ilk versiyonlarında ve çizimlerinde Oompa-Loompa'lar siyah Afrikalı pigmeler olarak tasvir ediliyormuş. O dönemde National Association for the Advancement of Colored People (NAACP), Oompa-Loompa'ların köleleştirilmiş Afrikalıları fazlasıyla andırdığını protesto etmiş. Filmin yapım ekibi Oompa-Loompa'ları turuncu tenli ve yeşil saçlı olarak göstermeyi seçmiş. 1973'te Roald Dahl romanı, Oompa-Loompa'ları beyaz tenli olarak tanımlayacak şekilde revize etmiş.
Peter Ostrum, Pure Imagination: The Story of 'Willy Wonka and the Chocolate Factory' (2001) belgeselinde, Mayıs 1970'te Charlie rolü için kitaptan okuduğunda altıncı sınıfta olduğunu, çünkü o zaman bir senaryo olmadığını söylemiş. Temmuz sonunda New York'a bir ekran testi için gitmiş ve birkaç hafta sonra rolü aldığı söylenmiş. Ailesine, onu beş ay için Münih'e taşımak üzere sadece on gün kalmış.
Mel Stuart başlangıçta Willy Wonka'nın Altın Biletleri fabrikayı Charlie'ye vermek için stratejik olarak yerleştirdiğini ortaya çıkarmak istemiş. Fikir sonradan bırakılmış ama ipuçları kalmış; örneğin Slugworth rolündeki Bay Wilkinson, her bilet bulunduğunda uygun bir şekilde ortaya çıkıyor.
Yaygın inanışın aksine Fred Astaire'in Willy Wonka'yı oynaması hiç düşünülmemiş. Mel Stuart'ın "Pure Imagination: The Making of Willy Wonka" kitabına göre Fred, bu eksantrik çikolatacıyı oynamaya ilgi duymuş ama bu ne Stuart'a ne de David L. Wolper'a iletilmiş. İyi ki de öyle olmuş çünkü Stuart kitabında Willy Wonka'yı 72 yaşında bir adam olarak düşünmediğini söylüyor, Astaire o sırada tam da o yaştaymış.
Mel Stuart'ın "Pure Imagination: The Making of Willy Wonka and the Chocolate Factory" kitabına göre Willy'nin ofisindeki her şeyin ikiye bölünmüş olmasının sebebi, Stuart'ın fabrikanın bütün o tuhaf ve yaratıcı odalarından sonra filmi sıradan bir ofiste bitirme fikrine katlanamamasıymış. Odayı daha Wonka'ya yakışır göstermek için her şey ikiye bölünmüş.
Bu filmin başarısından sonra stüdyo devam kitabı Charlie and the Great Glass Elevator'ı uyarlamayı planlamış. Ancak Roald Dahl bu filmden o kadar hoşlanmamış ki sonraki kitabının haklarını satmayı reddetmiş. Özgün bir devam filmi için senaryo yazmaktan söz edilmiş ama bu fikirden vazgeçilmiş ve hiç devam filmi çekilmemiş.
S.S. Wonkatania, on altıncı yüzyıldan kalma üç direkli bir yelkenli gibi görünmeliymiş, ancak bu stüdyoya sığamayacak kadar büyük olurmuş.
Film 23 Kasım 1975'te NBC'de gösterilecekti, ama Oakland Raiders ile Washington Redskins arasındaki NFL maçı uzatmaya gidince yayın 45 dakika gecikti. Filmi izlemek isteyen birçok kişi NBC'yi arayıp itiraz ettiyse de maç yayından kaldırılmadı. 1968'deki 'Heidi' maçı ve ardından kopan fırtına, kanalların kurallarını değiştirmesine yol açmıştı.
Gene Wilder, senaryoyu okuduktan sonra Willy Wonka rolünü tek bir şartla kabul edeceğini söylemiş: Çocuklarla ilk karşılaştığı sahnede topallayıp sonra aniden takla atmasına izin verilmesi. Yönetmen Mel Stuart nedenini sorduğunda Wilder, Wonka'nın bunu yapmasının "o andan itibaren kimse yalan mı söylüyorum doğru mu söylüyorum bilemeyecek" anlamına geldiğini söylemiş. Stuart, "Hayır dersem filmde oynamaz mısın?" diye sormuş. Wilder, "Korkarım ki bu doğru" demiş.
Filmin geçtiği ülke yıllarca bir sır olarak kalmış. Gizemini korumak için çeşitli önlemler alınmış: - Arabalarda ABD plakası yok. - Gazetenin başlığı genel ve şehrin adını açıklamıyor. - Charlie'nin olukta bulduğu madeni paranın kimliği belli değil. - Ona bir çikolata sattıktan sonra satıcı, her işlemde olduğu gibi ödenmesi gereken kesin bakiyeyi belirtmiyor (ama para birimini açıklıyor); sadece boğazını temizliyor. - Bay Wilkinson/Slugworth, Charlie'ye para birimini kastederek "Bunlardan on bin tane" diye rüşvet veriyor, ancak para biriminin adını kullanmıyor. - Charlie hiç televizyona çıkmıyor; ülkeler hep T.V. röportajlarında ortaya çıkıyor. - Wonka fabrikasına vardıkları gün, Charlie ve Büyükbaba Joe kendi ülkelerinin bayrağını taşımayan tek kişiler. - Sondaki havadan çekimde arabaların sağdan gittiği görülüyor. Filmin çoğunlukla Almanya'da ve Birleşik Krallık'ın diğer bölgelerinde çekildiği ortaya çıkmış.
Film sadece 3 milyon dolarlık bir bütçeyle çekilmiş. Bu yüzden Mel Stuart ve David Seltzer kitaptaki bazı sahneleri çıkarmak zorunda kalmış. Bunlardan en ünlüsü Hindistan Prensi Pondicherry'nin Wonka'ya koca bir çikolata sarayı yaptırması. Sincapların fındık kırdığı sahne de yerine altın kazların olduğu bir bölümle değiştirilmiş. Kitaptaki sahneyi tekrar yaratmak için onlarca sincabı eğitmek bu film için imkansızmış.
Charlie and the Chocolate Factory'yi filme uyarlama fikri, yönetmen Mel Stuart'ın 10 yaşındaki kızından çıktı. Kızı kitabı okumuş ve babasından bunun filmini yapmasını istemişti. Stuart da kitabı yapımcı David L. Wolper'a götürdü. Wolper o sıralar Quaker Oats şirketiyle görüşüyordu. Quaker kısa süre önce bir şekerleme şirketi satın almıştı; Wolper, Quaker'ı 'Wonka Bar' üretmeye ikna etti ve şirket bu ürünleri tanıtmak için filmi finanse etti.
Altın Kaz sahnesi kitapta yok ve kitaptaki Fındık sahnesinin yerini almış. Ancak Fındık sahnesi 2005 yapımı Charlie and the Chocolate Factory (2005) filminde yer alıyor.
Anthony Newley, şekerci dükkânının sahibi Bill'i oynamak istemiş, ama fazla tanınır bulunmuş. Bunun yerine filmin müziklerini yazmış. Richard O'Sullivan da rol için düşünülmüş. Don Lane seçmelere katılmış ve Mel Stuart'ı o kadar etkilemiş ki Willy Wonka rolü için bile düşünülmüş. Sammy Davis Jr. da role ilgi göstermiş, ancak Stuart, şekerci dükkânı sahnesinde büyük bir yıldızın varlığının gerçekliği bozacağını düşünmüş. Yine de şekerci dükkânı şarkısı "The Candyman", Davis'in sahne gösterilerinin vazgeçilmezi olmuş. Davis'in seslendirdiği versiyon filmle aynı anda yayımlanmış ve Billboard Top 100 listesine girmiş.
Mel Stuart başlangıçta Willy Wonka'nın bir müzikal olmasını istememiş; Roald Dahl'ın isteğiyle romanı temel alan düz bir fantezi filmi yapmayı planlamış. Ancak yapımcılar, Mary Poppins (1964) ve The Wizard of Oz (1939) filmlerinin başarısını hatırlatarak onu ikna etmiş. Müzikal numaralar, David Seltzer'ın Dahl'ın orijinal senaryosunu yeniden yazmasıyla eklenmiş; bu durum Dahl'ı epey öfkelendirmiş.
David L. Wolper filmin müziği için önce Richard Rodgers'a, sonra Henry Mancini'ye teklif götürmüş. İkisi de bu fırsatı geri çevirmiş.
Film için bol miktarda pratikte tasarlanmış çikolata barlarına rağmen, filmden çok az sayıda eşya ve dekor hayatta kalmıştır. Yönetmen Mel Stuart, bir film yapımı sırasında kimsenin ne kadar başarılı olacağını bilemediğini belirterek, birçok dekoru saklamadığı için pişmanlığını dile getirmiş (çünkü bunlar son derece değerli kabul edilirdi).
Pure Imagination: The Story of 'Willy Wonka and the Chocolate Factory' (2001) belgeselinde yazar David Seltzer ve yönetmen Mel Stuart, David'in filme katkısının tamamlandığını düşünerek Münih'ten Maine'deki tatil evine gittiğini anlatıyor. Mel, senaryonun Dede'nin "Yippie!" repliğiyle bittiğini fark etmiş. Mel, Münih'ten Maine'i arayıp David'e iyi bir kapanış repliği olmadan filmi bitiremeyeceğini söylemiş. Dave de aklına gelen tek şeyle yanıt vermiş: havada uçtukları. Willy Wonka, Charlie'ye bakar ve çok uyarıcı bir ses tonuyla "sonsuza dek mutlu yaşadılar" repliklerini söyler.
Roald Dahl filmin resmi senaristi olarak görünse de, David Seltzer Dahl'ın isteğine rağmen jenerikte adı geçmeyen düzeltmeler yapmak için getirilmiş. Seltzer'ın filme en büyük katkısı müzikal numaraları eklemek olmuş. Bu da Dahl'ın filmi reddetmesine yetmiş.
Film tamamen yeni bir karakter sunuyor: eksantrik öğretmen Bay Turkentine. Charlie'nin okul öğretmeni olarak gösteriliyor, sınıfta kimyasal deneyler yaparken ve küçük patlamalara neden olurken tanıtılıyor.
Yönetmen Mel Stuart'ın "Pure Imagination: The Making of Willy Wonka" kitabına göre, Gene Wilder seçmelere girdiğinde Stuart daha tek kelime etmeden Willy Wonka'sını bulduğunu anlamış. Seçme onu daha da ikna etmiş; Wilder bitirip odadan çıktığında Stuart koridorda peşinden koşmuş, asansörün önünde önünü kesmiş, kolunu tutmuş ve "Bu filmde oynuyorsun, başka yolu yok! Sen Willy Wonka'sın!" demiş. Ancak yapımcı David L. Wolper çok sinirlenmiş çünkü henüz ücret pazarlığı yapma fırsatı bulamamış.
Oyuncuların bazı sahnelerdeki tepkileri spontane oluyor: Wonka'nın topallayarak fabrikasından çıkıp Altın Bilet kazananlarını selamladığı sahnede herkesin tepkisi samimi. Çocuklar Çikolata Odası'na ilk kez girip şeker bahçelerini gördüklerinde tepkileri samimidir. Tünel sahnesini çekerken oyuncuların Wonka'nın şarkı söylemesine tepkileri samimiydi; Peter Ostrum, Jack Albertson ve Denise Nickerson dehşete düşmüşlerdi ve Gene Wilder'ın psikotik bir krize girdiğini düşünmüşlerdi. Wonka'nın Charlie ve Büyükbaba Joe'ya bağırdığı sahnede Ostrum ve Albertson'un tepkileri gerçektir. Wilder aslında Ostrum'a bunu önceden söylemek istemişti ancak yönetmen Mel Stuart, sürpriz yanılsamasını bozmamak için buna şiddetle karşı çıktı.
Bu, Charlie Bucket'ı oynayan Peter Ostrum'un tek film rolü. Ostrum, David L. Wolper'ın üç filmlik sözleşme teklifini seçeneklerini açık tutmak istediği için geri çevirdi. Prömiyerde bunalıma girdikten sonra bir at satın aldı ve bu da onun veteriner olmasına yol açtı. Ostrum, Peter Firth'in 1975'te Broadway yapımı "Equus"'tan ayrılmasının ardından Alan Strang rolü için seçmelere katıldığında oyunculuğa yalnızca bir kez geri dönmeyi denedi. 2013 yılı itibariyle, Veruca Salt'ı oynayan Julie Dawn Cole, çocuk oyuncular arasında hâlâ oyunculuk yapan tek kişiydi.
Charlie ve Çikolata Fabrikası (2005) hakkındaki düşünceleri sorulduğunda Gene Wilder, Johnny Depp'in Willy Wonka rolünü beğendiğini ancak yönetmen olarak Tim Burton hayranı olmaması nedeniyle filmi genel olarak beğenmediğini belirtti ve Tim Burton filminin yeniden çevrim değil kitabın uyarlaması olmasına rağmen filmleri yeniden yapıldığında genellikle hakarete uğradığını söyledi.
Filmde Charlie'nin babası ölmüştür. Kitapta kendisi hayattadır ve bir diş macunu fabrikasında çalışmaktadır. Değişiklik, yapımcıların Willy Wonka'yı Charlie'nin asla sahip olmadığı baba figürü olarak göstermek istemesi nedeniyle yapıldı. Charlie'nin babası, 34 yıl sonra vizyona giren Charlie ve Çikolata Fabrikası'nda (2005) göründü.
Çocuk edebiyatı yazarları, Hollywood’un uyarlamalarına karşı genellikle mesafelidir. Roald Dahl, filmden nefret ettiğini basına açıkça söyledi. Benzer şekilde, Acayip Yolculuk (1970) kitabının yazarı Norton Juster da Chuck Jones/MGM ortak yapımına sert eleştiriler yöneltti. E.B. White, Charlotte’un Sevgi Ağı’nın 1973 Hanna-Barbera versiyonunu “travesti” olarak niteledi. C.S. Lewis, Narnia Günlükleri’nin kötü bir uyarlamasından o kadar çekiniyordu ki BBC’ye hikâyelerini filme çekmemeleri için mektup yazdı. P.L. Travers da Mary Poppins’ten (1964) nefret etti. İronik olan, tüm bu filmlerin gişe başarısı kazanması, eleştirmenlerden sıcak tepkiler alması ve halk tarafından klasik çocuk filmleri sayılmasıdır.
Bu filmin başarısının ardından stüdyo, devam kitabı Charlie’nin Büyük Cam Asansörü’nü uyarlamayı planladı. Ancak Roald Dahl filmden o kadar nefret etti ki sonraki kitabının haklarını satmayı reddetti. Özgün bir devam senaryosu yazılması konuşulduysa da bu fikir rafa kaldırıldı ve hiçbir devam filmi çekilmedi.
Filmin orijinal dağıtımcısı Paramount Pictures’dı. Film gişede başarısız olup kısa süreliğine unutulunca, Paramount sözleşme yenileme döneminde haklarını yenilemedi ve Warner Bros.’a devretti. Film 50. yıl dönümü için 4K UHD formatında yeniden yayımlandığında, tarihsel amaçlarla diske orijinal Paramount Pictures logosu eklendi; bu, filmin on yıllar sonra ilk kez orijinal açılış logolarıyla piyasaya sürülmesiydi.
Kamera Arkası 70
Wonka'nın fabrikasının dışındaki sahne, Charlie'yi oynayan Peter Ostrum hariç tüm çocuk oyuncular için ilk çekim günüymüş.
Ekip, fabrikanın dışındaki harflerin yanmasını sağlamak için film üzerine boyama yapmış.
Vizyon tarihinin 40. yıl dönümü kutlamaları kapsamında röportajlar veren Denise Nickerson, Violet rolü için çiğnemek zorunda kaldığı onca sakızdan dolayı on üç diş çürüğü oluştuğunu söylemiş. Nedeni ise şu: 1970'lerin başında şekersiz sakız olsa da formülü günümüzdekilerden biraz farklıymış ve iyi balon yapmaya elverişli değilmiş. Bu yüzden Denise normal, şekerli sakız çiğnemek zorunda kalmış.
Michael Goodliffe'in "Not 'till you're twelve, son" repliği kırktan fazla çekimde alınmış.
Oyuncuların duvar kağıdını yalamak zorunda olduğu sahnede gerçek duvar kağıdını yalamak zorunda kalmışlar. Peter Ostrum bunun için "oldukça iğrençti" demiş.
Şirket Almanya'nın Münih kentindeki çekimleri bitirdikten sonra stüdyoyu ve mekânları Cabaret (1972) ekibi devralmış. DVD yorumlarında çocuk oyunculardan biri "Biz taşındık, Liza Minnelli taşındı" demiş.
Julie Dawn Cole, Willy'nin Altın Bilet kazananları karşılamak için fabrikasından topallayarak çıktığı sahnede kandırılan oyuncular arasındaymış. DVD yorumunda Gene Wilder'ın gerçekten bacağını sakatladığını ve çekimlere geçici olarak ara verilmesi gerekeceğini düşündüğünü söylüyor. Onun tepkisi de seyircinin geri kalanı gibi gerçek.
Çikolata nehri 150.000 galon su, gerçek çikolata ve kremadan yapılmış. Yapımcılar çikolata nehrinin formülünü değiştirmek zorunda kalmış çünkü başlangıçta kullandıkları karışım kan kırmızısına dönüyormuş. Krema yüzünden karışım bozulmaya başlamış ve çekimlerin sonunda berbat kokuyormuş. Augustus Gloop'u oynayan Michael Bollner daha sonra bunu "kirli, pis kokulu su" olarak tanımlamış.
"Pure Imagination" şarkısı sırasında Willy Wonka, şarkının çeşitli anlarında kalabalığı yerinde durdurmak için bastonunu oraya buraya savuruyor. DVD yorumunda, filmin yaklaşık elli üçüncü dakikasında, Mike Teevee'yi oynayan Paris Themmen, çekimlerden birinde Gene Wilder'ın bastonunu savururken yanlışlıkla kendisine vurduğunu söylemiş. Veruca Salt'ı oynayan Julie Dawn Cole ise "I Want it Now!" adlı anı kitabında bastonun kendisine de birkaç kez yanlışlıkla çarptığını belirtmiş.
Peter Ostrum DVD yorumunda, kendisinin ve Jack Albertson'ın Fizzy Lifting Drink sahnesini çekmek için çok heyecanlı olduklarını, çok eğlenceli olacağını düşündüklerini, ancak etraflarındaki metal oldukça keskin olduğu ve kemerler kasık bölgesinde sıkı olduğu için öyle olmadığını söylemiş. Albertson, o sahnede arka planda Pyotr Ilyich Tchaikovsky'nin Nutcracker Suite'inden müzik çalınması gerektiğini şaka yollu söylemiş.
Julie Dawn Cole (Veruca Salt), DVD yorumunda setten yanlışlıkla Everlasting Gobstopper ve Golden Ticket'ı aldığını itiraf ediyor. Peter Ostrum (Charlie Bucket) ise Golden Ticket'ı kendisine söylendiği için geri verdiğini söylemiş. Cole'un filmden sakladığı diğer eşyalar arasında bir Scrumdiddlyumptious bar ve bir Wonka Bar da var. Julie, sette 13. doğum günü hediyesi olarak verilen orijinal altın yumurtalardan birini saklamış. Bu yumurta daha sonra nadir bir film hatırası olarak açık artırmada satılmış. Tim Burton'ın yeniden çevrimi çıktığında Everlasting Gobstopper'ını da açıklanmayan bir miktara satmış. Bugün hâlâ bir Scrumdiddlyumptious bar ve bir Wonka Bar'a sahip. Golden Ticket'ı ise Florida, Jacksonville'deki Sweet Pete's şeker dükkânında sergileniyor.
Turun ilk kez Çikolata Nehri odasına girdiği sahnede Julie Dawn Cole, büyük şeker parçasını kırmak için kullandığı kayanın gerçek olduğunu bilmiyormuş ve üstüne düşüp dizini yaralamış. Dikkatli bakarsanız sol çorabında kan olduğunu görebilirsiniz. Hâlâ dizinde o yaradan bir iz var.
Wonka'nın Charlie ve Büyükbaba Joe'ya sözleşmeyi öfkeyle yüksek sesle okuduğu sahnede iki Latince dize okur: "Fax mentis incendium gloriae culpum", yani "zihnin meşalesi şeref yolunu aydınlatır" ve "Nemo bis punitor delicatum", yani "kimse aynı suçtan iki kez cezalandırılamaz".
Gene Wilder Wonka'nın gardırobu üzerinde söz sahibiydi; şişe pantolonun rengini yeşilden ten rengine çevirdi ve silindir şapkayı kısalttı.
Fabrikada ilk görülen şekerlerin çoğu, şekere benzemesi için şişirilmiş balonlar ya da boyanmış strafor maketlerdi. Dikkatli bakıldığında Violet dev ayıcıklı şekeri yemek üzereyken şekere dişlerini geçirmediği görülüyor; Bay Beauregard da meyveli şeridi açıp ortasından ısırdığında aynısını yapıyor.
Violet Beauregarde'ın yaban mersinine dönüşerek şiştiği sahne iki çekimde yapılmış. İlk çekimde şişirilebilir bir kıyafete hava pompalanmış, ikinci çekimde ise Denise Nickerson iki parçalı strafor bir kalıba yerleştirilmiş. Denise'i yaban mersini kıyafetiyle yuvarlarken Oompa Loompalar oyuncuyu kontrol etmekte zorlanmış. Onu birkaç kez duvara çarpmışlar; Denise DVD yorumunda Oompa Loompaların "yaban mersini ehliyeti" olmadığını söylemiş. O dönemde renk katmanlandırma geliştirilme aşamasındaymış. Kitaba göre Violet'in yüzü ve saçı maviye dönüyor. Mel Stuart bununla çalışmış ama sadece yüzünü maviye çevirebilmiş. Renk katmanlandırmanın daha ileri gelişimi Star Wars: Episode IV - A New Hope (1977) çıktığında mükemmelleştirilmiş ve ışın kılıcı konseptini iyi göstermek için kullanıma hazır hale gelmiş.
Bucket'ların evinin içinde geçen her sahnede, Grandpa George'u oynayan Ernst Ziegler ayakkabılarını çıkarıp setteki yatağın altına sokar ve sahneleri çekmek için içeri sürünürmüş. "I've Got a Golden Ticket" şarkısının Grandpa Joe ile Charlie'nin yatağın altına baktığı kısmını çekme zamanı geldiğinde, yönetmen Mel Stuart sahneyi çekmek için Ziegler'in ayakkabılarını kenara taşımak istemiş, ama Ziegler ayakkabılarını elinden alacaklarından korktuğu için şiddetle karşı çıkmış. Bu ayakkabılara çok değer veriyormuş, çünkü II. Dünya Savaşı'ndan önce kalan tek eşyası onlarmış. Sonunda Stuart, Ziegler'i sahneyi çekmek için ayakkabılarını taşımalarına izin vermeye ikna etmiş.
Veruca Salt'ı oynayan Julie Dawn Cole ironik biçimde çikolatadan nefret edermiş. Bir sahnede polistirenden yapılmış ve çikolatayla doldurulmuş bir balkabağını kırıp içindekini yemek zorunda kalmış.
Augustus Gloop'u oynayan Michael Bollner'a benzemesi için yapılmış bir manken, Augustus'un boruya sıkıştığı sahnede kullanılmış. Özellikle konukların nehrin karşısından onu izlediği uzak planlarda ve sonunda borudan yukarı fırladığı sahnede. Bu, DVD ve Blu-ray'deki sesli yorumda belirtiliyor. Mankenin bir fotoğrafı, Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971) filminin 30. Yıl DVD'sindeki "Cast/Crew" bölümünde bile görülebilir.
Bu film Almanya'nın Münih şehrinde çekilmiş, ancak yapımcılar Oompa Loompaları oynayacak yeterli sayıda kısa boylu insan bulmak için Almanya dışına çıkmak zorunda kalmış. Oompa Loompa rolüne seçilenlerin çoğu (Alman ya da değil) ya İngilizceyi akıcı konuşmuyormuş ya da hiç bilmiyormuş. Bu yüzden bazıları müzikal sahnelerde şarkı sözlerini bilmiyormuş gibi görünüyor.
George Dede'yi oynayan Ernst Ziegler neredeyse kördü (I. Dünya Savaşı'nda zehirli gazdan dolayı), bu yüzden karakterinin belirli bir yöne bakması gerektiğinde ona yol göstermesi için kırmızı bir ışık araması söylenmiş.
Küçülen oda optik bir yanılsama değil. Oda başlangıçta 2,4 metre yüksekliğinde ve 1,2 metreye kadar daralıyor.
DVD yorumunda Peter Ostrum, çekimlerin sonlarına doğru (tek kalan çocuk oyuncu olarak) Gene Wilder ile sık sık birlikte öğle yemeği yediklerini söylüyor. Uygun bir şekilde, bu yemekleri sette yürürken tatlı olarak paylaştıkları bir çikolata ile bitiriyorlarmış.
Charlie (Peter Ostrum) ile annesinin (Diana Sowle) "Cheer Up, Charlie" şarkısından önceki küçük sahnesi sabaha karşı 1'de çekilmiş.
Wonka'nın küçük taklasını attığı sahnede bastonunun saplandığı tuğla strafor.
Film, tekne sahnesi için tünel görüntüleri olarak bilinmeyen başka sahne filmlerinden çeşitli görüntüler kullanıyor: bir örümcek, bir adamın yüzünde sürünen dev bir kırkayak, bir insan gözü, baltayla kesilmiş bir tavuk kafası, bir böcek yiyen bukalemun ve Wonka'nın rakibi Bay Slugworth.
Denise Nickerson (Violet Beauregarde) ve Julie Dawn Cole (Veruca Salt) Peter Ostrum'a (Charlie Bucket) aşık olmuş ve prodüksiyon sırasında bir tür aşk üçgeni yaşanmış. Denise ve Julie her gün çocuk yıldızın yanına oturmak için yarışırlarmış. Çekimler sırasında kızlar Ostrum'la kimin vakit geçireceği konusunda gün aşırı yer değiştirirlermiş. Birinci yardımcı yönetmen Jack Roe'nun oğlu Bob Roe da ikisinin ilgi odağındaymış. Peter'la vakit geçiremedikleri günü Roe ile geçirirlermiş.
Veruca Salt'ın saçının uzunluğu film boyunca giderek kısalır, çünkü yapımcılar Julie Dawn Cole'un kırık saç uçlarını sürekli yakmış.
Peter Ostrum film sırasında ergenliğe girmiş. Bu, "I've Got a Golden Ticket" düetinde sesinin tiz olmasından ve filmin ilerleyen kısımlarında, örneğin baloncuk sahnesinde, sesinin çok daha kalın olmasından belli oluyor. Sona doğru bir sahnede ise bir çekimde Paris'in yanında ondan daha uzun görünüyor.
Denise Nickerson'ın yaban mersini sahnesi gün ortasında çekilmiş, bu yüzden çekim aralarında öğle yemeği için bir zaman aralığı kalmış. O süre boyunca yaban mersini kostümüyle kalmak zorunda kalmış ve kan dolaşımını düzgün tutmak için birkaç kez ters çevrilmiş.
DVD yorumunda Michael Bollner (Augustus Gloop), restoran sahnesini oynamakta zorlandı çünkü sevmediği knockwurst yemesi gerekiyordu.
Bazı sahnelerde oyuncuların tepkileri doğaçlama: Wonka'nın Altın Bilet kazananları karşılamak için fabrikasından topallayarak çıktığı sahnede herkesin tepkisi gerçek. Çocuklar ilk kez Çikolata Odası'na girip şeker bahçelerini gördüklerinde tepkileri gerçek. Tünel sahnesi çekilirken oyuncuların Wonka'nın şarkısına tepkileri gerçek; Peter Ostrum, Jack Albertson ve Denise Nickerson dehşete kapılmış ve Gene Wilder'ın psikotik bir kriz geçirdiğini düşünmüşler. Wonka'nın Charlie ve Joe Dede'ye bağırdığı sahnede Ostrum ve Albertson'ın tepkileri gerçek. Wilder aslında Ostrum'a önceden söylemek istemiş, ama yönetmen Mel Stuart sürpriz etkisini bozmamak için bunu kesinlikle tavsiye etmemiş.
Augustus Gloop çikolata nehrinde boğuluyormuş gibi görünse de, rolü oynayan Michael Böllner bir röportajında nehrin aslında sadece 10 cm derinliğinde olduğunu açıklamış.
Sakız makinesinde kullanılan arılar aslında yaban arısıymış. Setin yaramazlığıyla ünlü ismi Paris Themmen, görünüşe göre onları cam kavanozlarından salıvermiş ve yüzünden sokulmuş.
Psikedelik tünel sahnesindeki yüz, Mel Stuart'ın arkadaşı ve The Wild Bunch (1969) filminin senaristi Walon Green'e ait. Stuart'ın anılarına göre Green, bir çocuk filmi için yüzüne kırkayak sürünmesine izin veren tek kişiymiş. Green, onu ikna eden tek şeyin kırkayakların zehirli çıyanlar gibi olmadığı, zararsız ve ısırmadığı olduğunu söylemiş.
Julie Dawn Cole'un canlandırdığı Veruca Salt için özel olarak gerçek bir vizon kürk yapıldı. Cole bir keresinde kürkü stüdyonun kantininde unuttu ve kısa süre sonra kendisine geri verildi.
Film, Almanya'nın Münih kentinde çekilmiş çünkü burası ABD'den çok daha ucuzmuş ve "masal kitabı havası" taşıyormuş. Mel Stuart, mekânların yabancılığını da sevmiş ve New York, St. Louis ya da Londra'nın aksine, herhangi bir zaman veya yer olarak tanımlanamayacak bir yerde çekim yapmak istediğini söylemiş.
Mike'ın sonunun geldiği sahneyi çekmek zor olmuş. Televizyonda uzaktan göründüğünde mavi perde kullanılmış. Televizyonda yakından göründüğünde ise Mike'ı oynayan Paris Themmen dev bir televizyon setindeki platformda duruyormuş. Bayan Teevee'nin onu kaldırdığı çekimde bir oyuncak bebek kullanılmış. Mike'ın annesinin parmaklarından sarktığı yakın çekim (yaklaşık bir saat otuzuncu dakikada) ise Paris'in kumaşla kaplı strafor bir başparmak ve işaret parmağından sarkıtılmasıyla yapılmış.
Açılış jeneriği İsviçre'deki bir Toblerone çikolata fabrikasında çekilmiş.
Teknisyenin üç iş insanını dev bilgisayarla etkilemeye çalışıp (o zamanki) kalan üç Golden Ticket'ın sonuçlarını (başarısız bir şekilde) vermeye çalıştığı sahne, film için çekilen son sahneymiş. O kadar son dakikada çekilmiş ki sette bir sürü bavul dağılmış, çünkü oyuncu kadrosu ve ekip filmi bitirmek için toplanmaya başlamış bile.
"Elbise askıları", filmde çalışan beş marangozun sprey boyayla boyanmış elleri.
Diğer röportaj sahnelerinden farklı olarak Augustus Gloop'un röportajı Münih'teki gerçek bir restoranda çekilmiş. Film çekilirken oyuncu kadrosunun çoğu öğle yemeği için oraya gitmiş. Restoranın adı Hofbräukeller ve 1980'lerin sonunda çıkan bir yangında tamamen yandıktan sonra baştan inşa edilmiş.
Willy'nin ofisinin inşası sırasında, her şeyin ikiye bölündüğü sahnede, bir görevli çalışma alanına bırakılmış olan ve dekor olmayan bir kahve cezvesini yanlışlıkla ikiye bölmüş. Ancak kahve dökülmeye başlayınca hatasını fark etmiş.
Veruca Salt'ı oynayan Julie Dawn Cole, anı kitabı "I Want it Now!"da, İcat Odası'ndaki karıştırma bisikletinin başlangıçta bir Oompa Loompa tarafından çevrilmesinin planlandığını anlatmış. Ancak sahneyi çekme zamanı geldiğinde, Oompa Loompa oyuncularının bacaklarının pedallara ulaşacak kadar uzun olmadığı fark edilmiş. Bunun üzerine yapımcılar yaratıcı bir çözüm bulmuş: Gene Wilder, "Sweet Lovers Love the Springtime" şarkısını söylerken pedalları çevirmiş.
Denise Nickerson burun karıştırma sahnesini yapmak istememiş. Peter Ostrum'a ilgi duyuyormuş ve kendini utandırmak istememiş.
Film, şekerlemeleriyle dünyaca ünlü Almanya'da çekilmiş olmasına rağmen, DVD yorumunda Peter Ostrum şekerlerin Amerika Birleşik Devletleri'nden gönderildiğini söylemiş. Kendi ifadesiyle: "Bize ulaştıklarında oldukça bayatlamışlardı."
Wonka "çocuklarına" göre, Alman olan saç ve makyaj görevlisi, Gene Wilder'ın sık sık asi olan saçları için Almanca "keflügel" kelimesini kullanmış, kelimenin İngilizce çevirisinin "tavuk" olduğunu fark etmemiş.
Charlie ve Büyükbaba Joe'nun Fizzy Lifting Room'da yere inmek için çıkardıkları geğirtiler, geğirti konusunda uzman bir Foley sanatçısı tarafından oluşturulmuş.
Wonkamobile sahnesinde fışkıran köpük, basit yangın söndürücülerden elde edilmiş. Ama oyuncular ve ekip, köpüğün cildi tahriş edici olduğunu bilmiyormuş. Çekimden sonra oyuncuların ciltleri şişmiş ve günlerce tedavi görmeleri gerekmiş.
Dede Joe'yu oynayan Jack Albertson, "An educated egg-dicator" repliğini filme kazandırmış.
Kime sorduğunuza bağlı olarak, Michael Bollner o nehre altı ila kırk kez arasında düşmüş.
Çekim aralarında çocuk oyuncuların birbirlerine bu kadar kötü davrandıkları için sık sık özür diledikleri olmuş.
Bu filmdeki küçük figüran rollerinin çoğunu Almanlar oynamış.
Willy Wonka, İcat Odası'na girmeden önce aksanlı ama fonetik ve gramer olarak doğru bir Almanca konuşma yapıyor: "Meine Herrschaften, schenken Sie mir Ihre Aufmerksamkeit. Sie kommen jetzt in den interessantesten und gleichzeitig geheimsten Raum meiner Fabrik. Meine Damen und Herren: der Inventing Room." Almanca "r" harfini doğru telaffuz ediyor ve "Inventing Room"u düzgün bir Alman aksanıyla söylüyor. Konuşmanın çevirisi şöyle: "Bayanlar ve baylar, lütfen bana dikkatinizi verin. Şimdi fabrikamın en ilginç ve aynı zamanda en gizli odasına geliyorsunuz. Bayanlar ve baylar: İcat Odası."
Denise Nickerson gerçek hayatta Violet'e benzer bir deneyim yaşamış. DVD yorumunda anlattığına göre bir gün matematik dersinde çocuklar ona parmakla işaret edip gülmeye başlamış, bir arkadaşı da morarmaya başladığını söylemiş. Film için kullanılan makyaj gözeneklerine işlemiş ve yeniden yüzeye çıkmaya başlamış. (Şaka yollu, bu yüzden o okulda hiç randevu alamadığını söylüyor.)
Veruca'nın yumurta odasında koştuğu sahne otuz dokuz çekimde tamamlanmış: her şeyin yeniden dizilmesi ve yerleştirilmesi gerekiyormuş.
Sonunda Glass Elevator'ın üzerinden uçtuğu Almanya'nın Nordlingen kasabasının nadir bir özelliği vardır. Kasaba, 14 milyon yıldan daha eski bir asteroit çarpmasıyla oluşan 25 kilometre (15,5 mil) genişliğindeki bir kraterin içinde yer alır. Ekranın üst kısmında krater kenarının sırtlarını görebilirsiniz (bu kasaba duvarı değildir). Nordlingen'deki ve çevresindeki bazı taş yapılar, çarpmanın etkisiyle oluşan küçük elmaslarla beneklenmiştir.
DVD yorumunda Denise Nickerson ve Paris Themmen, Julie Dawn Cole ile vakit geçirdikleri için filmde İngiliz aksanıyla söyledikleri repliklerden bahsetmişler. Nickerson'ınki, Willy Wonka çocuklara Everlasting Gobstopper'ları ilk gösterdiğinde onun "Everlasting Gobstopper" repliğini tekrarladığı an; Themmen'inki ise televizyondan gönderildikten sonra "Am I coming in clear?" diye sorduğu an.
Julie Dawn Cole'un kitabına göre, onun ilk sahnesi aslında onunla çekilen en son sahneymiş. Babasının iş yerinde, çalışanlarının tüm Wonka barlarını açtığı sahneymiş. Bu sahne çekilmeden önce Julie regl olmuş ve ekip bunu fark etmiş. Göğüsleri büyümüş. Yönetmen, diğer sahnelerdeki gibi daha küçük görünmeleri için göğüslerini sarmak istemiş. Julie bunu yapmamalarını rica etmiş. Yönetmen de sarmamaya karar vermiş.
Willy Wonka çiçek şeklindeki bir kaptan içip onu yediğinde, kap mumdan yapılmış. Gene Wilder, çekim bitene kadar mum parçalarını çiğnemek zorunda kalmış ve ancak o zaman tükürmüş.
Julie Dawn Cole otobiyografisinde, tekne tüneli sahnesinde filmin son kurgusuna girmeyen birkaç tuhaf görüntü daha olduğunu açıklamış. Bunlardan biri de bir kola büyük bir iğnenin sokulmasıymış.
Gene Wilder'ın Wonka'nın taklasını doğru atabilmesi için iki dublörle iki hafta çalışması gerekmiş.
Wonkatania, Çikolata Nehri'ndeki bir ray üzerindeymiş ama dümendeki Oompa Loompa'yı oynayan oyuncu onu kendi kullandığını sanıyormuş. İnandırıcılık için yönetmen Mel Stuart ona gerçeği söylememiş.
Hareket illüzyonu yaratmak için ekip, teknenin arkasına Münih'teki bir trafik tünelinden çekilmiş görüntüleri yansıtmış.
Gene Wilder'ın tekne turu sahnesindeki oyunculuğu o kadar inandırıcıymış ki Denise Nickerson (Violet) dahil bazı oyuncuları korkutmuş. Wilder'ın tünelde delirdiğini düşünmüşler.
Bu film Almanya'nın Münih kentinde çekildi, ancak yapımcılar Oompa Loompa'ları oynayacak kadar küçük insanları işe almak için Almanya dışına çıkmak zorunda kaldı. Oompa Loompas (Almanca veya başka türlü) rolünü üstlenen kişilerin çoğu İngilizceyi akıcı bir şekilde konuşamıyordu, hatta hiç konuşmuyordu. Bu nedenle bazıları müzikal numaralar sırasında şarkıların sözlerini bilmiyor gibi görünüyor.
Denise Nickerson'ın yaban mersinli sahnesi gün ortasında çekildi ve öğle yemeği çekimleri arasında bir zaman aralığı bırakıldı. Bu süre boyunca yaban mersini kostümüyle kalması ve kan dolaşımının düzgün olması için birkaç kez ters çevrilmesi gerekiyordu.
Film Almanya'nın Münih kentinde çekildi çünkü Amerika Birleşik Devletleri'nden önemli ölçüde daha ucuzdu ve bir "storybook quality."'e sahipti. Mel Stuart ayrıca mekanların alışılmadıklığından hoşlandı ve New York City, St. Louis veya Londra'nın aksine herhangi bir zaman veya yer olarak tanımlanamayacak bir yerde çekim yapmak istediğini söyledi.
Augustus Gloop'un röportaj sahnesi, diğerlerinden farklı olarak Münih'teki gerçek bir restoranda çekildi; çekimler sırasında oyuncuların çoğu öğle yemeğini burada yedi. Hofbräukeller adlı bu mekân, 1980'lerin sonunda çıkan bir yangında tamamen yok olduktan sonra yeniden inşa edildi.
Filmin sanat yönetmeni Harper Goff'du. Adı genel izleyiciye tanıdık gelmeyebilir, ancak fantastik ve bilim kurgu hayranları onu Disney'in 'Denizler Altında 20.000 Fersah' filminin sanat yönetmeni olarak hemen tanır. Birçok özel efektin yanı sıra ikonik Nautilus'un dış tasarımını ve denizaltının iç setlerini o tasarladı.
Karakterler ve Oyuncular 11
Orijinal romanda Augustus Gloop takıntılı bir yiyici olarak betimleniyor. Ayrıca "aşırı şişman" olarak tarif ediliyor. Filmde onu oynayan oyuncu özellikle obez değilmiş ve filmdeki Augustus düzgün sofra adabı ve kibar davranışlar sergiliyor.
Julie Dawn Cole, Veruca Salt karakterinin kişiliğini özel okulundaki "tahammül edemediği" diğer kızlara dayandırdığını söylemiş.
Filmdeki etkileşimlerinde Violet Beauregarde, Veruca Salt'a sürekli sinir olmuş görünüyor. Veruca'ya iki kez sözlü olarak meydan okuyup hakaret ediyor, Veruca ise karşılık vermiyor. Veruca babasıyla etkileşimlerinde ateşli bir öfke sergilemesine rağmen, Violet'in, Willy Wonka'nın ve hatta Charlie'nin alaycı bir sözünün oldukça aşağılayıcı davranışlarına hiç tepki vermiyor.
Michael Bollner iyi İngilizce konuşamıyormuş, bu yüzden filmde Augustus Gloop kadar diyalogu yok. Toplamda sadece on repliği var. Bu onun tek film kredisi olmuş, çünkü tam zamanlı bir sinema oyuncusu olmak istememiş ve bunun yerine vergi muhasebecisi olmuş.
Wonkatania'ya binmeden önce konuklarına gemisini Fransızca tanıtır: "mesdames et messieurs, maintenant nous allons faire grand petit voyage par bateau. Voulez-vous entrer le Wonkatania?" İngilizceye çevrildiğinde şöyle der: "Hanımlar ve beyler, şimdi büyük küçük bir tekne gezintisi yapacağız. Wonkatania'ya girmek ister misiniz?"
Augustus Gloop Batı Almanya'nın Düsselheim kentinden; Violet Beauregarde Montana'nın Miles City kasabasından (filmde bahsedilen tek gerçek yer); Mike Teevee ise Arizona'nın Marble Falls kasabasından. Charlie Bucket ve Veruca Salt'ın memleketlerinden film boyunca hiç bahsedilmez, ancak Veruca ve ailesinin İngiltere'de yaşadığı muhtemeldir: Veruca'nın numarası Britanya Adaları üzerindedir, Bay Salt işçilere bir sonraki Altın Bileti bulan kişiye 1 £ ödül vereceğini söyler ve fabrikanın içinde "SALT'S: THE PEANUTS OF THE QUEEN!" yazan bir tabela vardır.
Teknik olarak Altın Bilet'i bulamayan tek çocuk Veruca Salt'tı; babasına işçilerine bilet arattırarak baskı yapmıştı. Ayrıca basın ya da diğer insanlar tarafından rahatsız edilmeyen tek çocuk da oydu.
Augustus Gloop Alman, Violet Beauregarde ve Mike Teavee Amerikalı. Veruca Salt'ın uyruğu orijinal romanda belirtilmemiş, yine de filmdeki tanıtım sahnesi onun Birleşik Krallık'ta yaşadığını ima ediyor. 2005 filmi Veruca'nın İngiltere'den olduğunu açıkça gösteriyor. Charlie'nin uyruğu ise hem iki filmde hem de romanda bilinçli olarak belirsiz bırakılmış.
Hem romanda hem filmde Mike Teavee televizyon izlemeye takıntılı. Romanda gangster filmlerini severken filmde Western filmlerini seviyor. Filmdeki ek bir karakter özelliği ise silah meraklısı olması ve silah sahibi olmayı istemesi. Babası ona 12 yaşına gelmeden silah sahibi olmasına izin vermeyeceğini söylüyor.
Michael Goodliffe'ın 'Oğlum, on iki yaşına kadar olmaz' repliği tam kırk çekimden sonra çekilebildi.
Altın Kaz sahnesi kitapta yer almıyordu ve kitaptaki Fındık sahnesinin yerine geçti. Ancak Fındık sahnesi, 2005 yapımı Charlie’nin Çikolata Fabrikası’nda kendine yer buldu.
Göndermeler ve Referanslar 22
Willy Wonka'nın altın bileti, fabrikanın açılışının 1 Ekim olduğunu belirtiyor; bu tarih, 1971'de Orlando, Florida'daki Walt Disney World'ün açıldığı günle aynı.
ÜRÜN YERLEŞTİRME: Wonka'nın halkın karşısına çıkıp bilet kazananlar için kapıyı açtığı görkemli açılış sahnesinde, elinde Coca-Cola markalı kutu taşıyan bir satıcı geçiyor.
Tinker, William Allingham'ın "The Fairies" şiirinden alıntı yapar: "Up the airy mountain, down the rushy glen, we daren't go a hunting, for fear of little men. Görüyorsunuz, kimse asla içeri girmez... ve kimse asla dışarı çıkmaz."
Paraguaylı kumarbaz Alberto Minoleta'nın beşinci Altın Bilet sahibi olarak açıklandığı haberde gösterilen fotoğraf, Nazi Partisi Şansölyeliği başkanı ve Adolf Hitler'in özel sekreteri Martin Bormann'a ait. Karakterin Paraguaylı olması bir iç şaka; çünkü Adolph Eichmann ve Josef Mengele gibi bazı önde gelen Naziler adaletten kaçmak için Güney Amerika'ya sığınmış. O dönemde Bormann'ın da Güney Amerika'ya kaçtığı sanılıyormuş, ama film gösterime girdikten bir yıl sonra Bormann'ın kalıntıları Berlin'de bulunmuş; 1945'te Sovyetler şehri kuşatırken Berlin'den kaçmaya çalışırken ölmüş.
Buluş Odası'nda duvarda asılı olan aletler eski moda meyve sıkacakları. Violet yaban mersinine dönüşürken arka planda, kapının yanındaki duvarda görülebiliyorlar. Muhtemelen Violet'e olanlardan sonra bir iç şaka olarak yapılmış.
Film, Vermicious Knids'lere defalarca gönderme yapıyor ama onları hiç göstermiyor. Bunlar Roald Dahl'ın eserlerindeki yırtıcı uzaylılar ve "Charlie and the Great Glass Elevator" (1972) romanının baş kötüleri. Sözde Güneş Sistemi'nin dışında yer alan kurgusal Vermes gezegeninden geliyorlar.
Görünmese de, Britanya topraklarındaki son Wonka bar stoğunu satın almaya çalışan teklif vericilerin olduğu sahnede Kraliçe II. Elizabeth'ten bahsediliyor ve müzayedeci "Your Majesty!" diye bağırınca kalabalıkta bir hareketlenme oluyor.
Inventing Room'da bir şarap presi ve eski usul bir meyve suyu sıkacağı var. Oompa-Loompalar, Violet Beauregarde'ı suyunu çıkarmak için yuvarlayıp götürürken kısa bir an için bunların yanında duruyor.
Mike Teevee'nin soyadının doğru yazımı konusunda bazı tartışmalar var. Filmin kapanış jeneriğinde ve ABD'deki gösterimi için hazırlanan tüm tanıtım materyallerinde Mike'ın soyadı "Teevee" olarak yazılı. Kitapta ise "Teavee" şeklinde geçiyor. Filmde, bütün çocukların büyük sözleşmeyi imzaladığı sahnede Mike'ın adını "Mike T.V." olarak yazdığı görülüyor. DVD yorumunda Paris Themmen, sözleşme imzalama sahnesinde yönetmen Mel Stuart'ın kendisine adını "Mike T.V." olarak imzalamasını söylediğini, çünkü bunun sahnenin daha hızlı çekilmesini sağlayacağını anlatmış.
Drum & Bass grubu Pendulum, 'Through The Loop' adlı parçalarında Gene Wilder'ın tekne gezisi sahnesindeki vokalini kullanıyor.
Wonka fabrikasının dışındaki kalabalıkta, ekranın sol tarafında, büyük bir profesyonel sinema kamerası tutan bir kalabalık üyesi görebilirsiniz. Filmde kalabalığın ve seçilen ailelerin öne çıktığı, Slugworth figürünün olduğu planlar o kamera ile çekilmiş.
İlk sınıf sahnesinde, yönetmen Mel Stuart'ın kızı Madeline Stuart, Charlie öğretmenin masasına yaklaşırken sakız çiğneyip balon yaparken görülebilir. İkinci sınıf sahnesinde öğretmen ona kaç tane Wonka barı açtığını sorar, o da "yaklaşık yüz tane" der.
Çikolata fabrikasındaki ilk kapının şifresi yüzde 99 ve 44/100 saftır; bu, Ivory Soap ürünlerinin reklam sloganıydı.
Charlie'nin olukta bulduğu madeni para bir Maria Theresa Thaler'dir: bu, orijinal olarak 1780'de basılan ve o zamandan beri çeşitli darphaneler tarafından neredeyse sürekli üretilen, gümüş dolar büyüklüğünde bir Avusturya madeni parasıdır.
"Candyman" müzikal sekansı sırasında dikkatli bakarsanız, şeker dükkanı sahibi Bill tezgahı açarken yanlışlıkla bir kızın yüzüne çarpar. Bu tamamen kazara ve senaryosuz olabilir, ancak bu durum film hayranları arasında karakterin iyi biri olmadığı yönünde spekülasyonlara yol açtı çünkü dükkana gelen zengin çocuklara isteyerek şeker atıyor ve para istemiyor; Charlie şeker almak için dükkana girip hemen yemeye başlayınca Bill para için baskı yapıyor ve Charlie'ye çok hızlı yemesi konusunda ders veriyor. Kızın yüzüne tezgahın çarpması şakası, 46 yıl sonra çıkan Tom ve Jerry'nin animasyon versiyonu Tom and Jerry: Willy Wonka and the Chocolate Factory (2017)'de gösterildi.
Wonkatania'ya binerken Büyükbaba Joe, "O bir hanımefendiyse, ben de bir Vermicious Knid'im" demiş. Wonka'nın daha önce bahsettiği Vermicious Knid'ler, Roald Dahl'ın Charlie and the Chocolate Factory dahil birçok eserinde geçen öcü figürleri. Charlie and the Great Glass Elevator'da Space Hotel USA'yı işgal eden balçık benzeri uzaylılar olarak karşımıza çıkıyorlar.
Çikolata Odası'nın kapısındaki şifrenin müzikli kombinasyonu Mozart'ın "Figaro'nun Düğünü"nden alınmış. Mrs. Teevee'nin iddia ettiği gibi bir Rachmaninoff parçası değil.
Rehin sahnesinde kocası Harold'ın Wonka barları için rehin tutulduğu eşi canlandıran oyuncu Gloria Manon, aynı zamanda Mike Teevee ile röportaj yapan kadın muhabiri de oynar. Kadın biraz kamera dışındadır ama Mike'a yönelik bir repliği vardır.
DVD yorumlarında çocuk oyuncular, Winkelman adlı çocuğu Mel Stuart'ın oğlu Peter Stuart'ın oynadığını söylüyor. Sınıf sahnelerinde Peter Ostrum'un önünde oturan jenerikte adı geçmeyen çocuk, birinci yardımcı yönetmen Jack Roe'nun oğlu Bob Roe'ymiş. Peter'ın çaprazındaki sırada oturan ve jenerikte adı geçmeyen örgülü kızı ise Mel'in kızı Madeline oynamış. "Pure Imagination" adlı kamera arkası belgeselinde Mel, kızının 1970'te on yaşında olduğunu ve kitabı okuyup ona "Uncle Dave" (David L. Wolper) ile konuşup kitabı filme alma fikrini önerdiğini anlatıyor.
Drum & Bass süper grubu Pendulum, tünel sahnesini çıkış albümleri "Hold Your Colour"daki "Through The Loop" şarkısında sample olarak kullanmış.
Filmin başındaki şekerci dükkanı sahnesinde "Fickelgruber's Fudge" yazan bir tabela görülür. Kitapta Fickelgruber, Slugworth ile birlikte Wonka'nın fabrikasına casus gönderen rakip şeker üreticilerinden biridir. Bu, bir çocuk kitabı ve filmi için oldukça ürkütücü bir isim seçimi, özellikle de film Almanya'da çekildiği düşünülürse; Adolf Hitler'in babası Alois Hitler'in orijinal soyadı olan Schicklgruber ile kafiyeli.
İcat Odası'nın duvarında asılı cihazlar eski moda meyve sıkacaklarıdır; Violet yaban mersinine dönüşürken kapının yanındaki duvarda arka planda görülebilirler, muhtemelen Violet'in başına gelenlere gönderme yapan bir 'iç espri' olarak düşünülmüştür.
Derin Anlam 11
Veruca, Inventing Room'da Wonka'nın davranışları için 'tamamen çıldırmış' dediğinde Charlie, Wonka'yı savunur: 'Ve bu kötü bir şey değil!' Charlie'nin, diğer çocukların yapamadığı ya da yapmak istemediği şekilde Wonka'nın fabrikasındaki oyunbazlığı ve sıra dışı yaratıcılığı anlayıp kucaklaması, fabrikayı miras alacak doğru çocuk olduğunu gösterir.
Büyükbaba Joe'nun yirmi yıl boyunca yatalak olduğu söyleniyor, ancak Charlie'ye Wonka'nın fabrikasında eşlik etmesi gerektiğinde aniden hareket kabiliyetini geri kazanıyor. Bazı kaynaklar Büyükbaba'nın sakatlığını taklit ettiğini öne sürüyor.
Filmin sonlarına doğru Willy Wonka, Charlie Bucket sözleşmesinin bir maddesini ihlal ettiği için öfke nöbeti geçiriyor. Filmde daha önce görüldüğü gibi Wonka, beş çocuğun da kendisiyle sözleşme imzalamasını sağlamış ve hiçbiri şartları okumamış. Bay Salt ve Bay Beauregarde, Wonka'nın çocukları kandırmaya çalıştığından şüphelenmiş. O sözleşmenin şartlarını okuyan tek kişi Wonka'nın kendisi.
Filmin bir alt konusu da Büyükbaba Joe'nun Charlie için para biriktirmek amacıyla tütünü bırakmaya çalışması. Sigara alışkanlığından birkaç kez bahsedilse de Joe'nun piposunu içerken hiç gösterilmiyor.
Veruca Salt, Wonka'nın fabrikasına vizon kürk giyerek gelip ailesinin zenginliğini gösteriyor. Birkaç kürk mantosu daha olduğuyla övünüyor. Veruca'nın zenginliği onu diğer çocuklardan sosyal sınıf olarak ayırıyor. Charlie gazete dağıtıcısı olarak çalışıyor, Augustus alt sınıftan bir kasabın oğlu, Violet bir araba satıcısının kızı, Mike ise bir coğrafya öğretmeninin oğlu. Hiçbirinin zengin bir geçmişi yok gibi görünüyor.
Veruca Salt'ın adı, aynı zamanda "Verruca" veya "Verucca" olarak da yazılır, genellikle ayakta bulunan ve bir virüsün neden olduğu siğil için kullanılan tıbbi bir terimdir. Karakterin kişiliği düşünülünce bu isim oldukça yerinde. Hem kitapta hem de Charlie and the Chocolate Factory (2005) filminde Willy Wonka, çocukların isimlerini öğrenirken "verruca"nın ayak tabanındaki bir siğil olduğundan bahseder.
Romanda Willy Wonka ile Oompa-Loompa'lar arasındaki ilişki ahlaki açıdan belirsiz. Wonka onları yaşanmaz topraklarından taşımaya yardım etmiş, onlara iş ve barınak sunmuş. Ama onlara para yerine kakao çekirdeğiyle ödeme yaptığını söylüyor.
Veruca Salt şarkısında aslında tüm dünyayı ister. Bu da onun arzularının, sanayici babasının karşılayabileceğinin çok ötesinde olduğunu gösterir.
Denise Nickerson gerçek hayatta Violet benzeri bir deneyim yaşadı. DVD yorumunda bir gün matematik dersinde çocukların onu işaret edip gülmeye başladığını ve arkadaşlarından birinin ona mora döndüğünü söylediğini söyledi. Film için kullandığı makyaj gözeneklerine sızmış ve yeniden yüzeye çıkmaya başlamıştı (şaka yollu bir şekilde bunun onun okulda randevu almasını engellediğini söylüyor).
Nitrogliserin deneyinin yapıldığı sahnede, tahtadaki H-O-H sembolü suyun (H2O) yapısal formülüdür.
Bu filme özgü bir yan hikâyede, kendini sanayici Arthur Slugworth olarak tanıtan bir adam (sonradan sahtekâr olduğu ortaya çıkar) beş çocuğa da Wonka’nın sırlarını çalmaları için rüşvet teklif eder. Bir sahnede Veruca’nın teklifi değerlendirdiği ima edilirken, Mike’ın casusluğa gönüllü olduğu açıkça görülür. Charlie teklifi reddeder; Augustus ve Violet ise ayartıyı umursamamış görünür.
Kariyer ve Ödüller 1
Gene Wilder'a Charlie and the Chocolate Factory (2005) hakkındaki düşünceleri sorulduğunda, Johnny Depp'in Willy Wonka performansını beğendiğini ama filmi bir bütün olarak sevmediğini söylemiş. Tim Burton'ı yönetmen olarak sevmiyormuş ve Tim Burton'ın filmi kitabın uyarlaması, yeniden çevrim olmasa da filmlerinin yeniden çekilmesinden genel olarak rahatsız olduğunu belirtmiş.
Hayat ve Aile 4
Gene Wilder 2016'da öldüğünde, Peter Ostrum sosyal medya profilini "Eski çocuk oyuncu, veteriner, 29 Ağustos 2016'da bir çikolata fabrikasını miras aldı" olarak değiştirmiş.
Oompa Loompa'lar set dışında çılgın partileriyle biliniyormuş, hatta barlara birlikte limuzinle gidiyorlarmış.
1990'larda Peter Ostrum, Denise Nickerson, Julie Dawn Cole ve Paris Themmen, Augustus Gloop'u oynayan Michael Bollner'a ulaşmaya çalışmış. Filmden beri görmedikleri Bollner için bir Alman gazetesine "Augustus, bir işaret ver" yazılı bir ilan vermişler ve ondan kendilerine ulaşmasını istemişler. Bollner sonunda cevap vermiş ve filmin bu kadar kültürel etki yarattığını öğrenince şaşırmış. Çünkü oyunculuğu çoktan bırakmış ve film memleketi Almanya'da pek gösterilmiyormuş.
Kitabı filme uyarlama fikri, Mel Stuart’ın on yaşındaki kızının kitabı okuduktan sonra babasından, yapımcılığını “Dave Amca”nın (David L. Wolper) üstleneceği bir film çekmesini istemesiyle doğdu. Stuart bu tavsiyesi için kızına elli dolar ödedi.
Spoiler içeren bilgiler
Spoiler içerir · Kamera Arkası
Willy Wonka'nın gazoz içkilerini çaldıkları için Grandpa Joe ve Charlie'ye bağırdığı sahnenin provalarında Gene Wilder kendini tutar ve kızgın olmaktan çok hayal kırıklığına uğramış gibi davranırmış. Bunu, çekim sırasında onlara bağırdığında Jack Albertson ve Peter Ostrum'un şaşkınlık tepkilerinin gerçek olması için yapmış.
Spoiler içerir · Derin Anlam
Fabrikadaki ulaşım araçları, elenen çocuk sayısı arttıkça giderek küçülüyor. Bu durum bazı izleyicilerin, Wonka'nın varisi olarak yanında sadece bir çocuk kalması için beş çocuktan dördünün bilerek yaralanmasına izin verdiğini düşünmesine yol açmış.
Spoiler içerir · Derin Anlam
Büyükbaba Joe, Bay Wonka'nın fabrikasının hikayesini anlatırken rakiplerinden bahsederken "Ah, Slugworth, en kötüsü oydu!" diyor. Görünüşe göre Slugworth hâlâ sorun çıkarıyor ve Altın Bilet'i bulanların peşine düşüyor. Ayrıca "en kötüsü oydu" ifadesi bir süredir görünmediğini ima ediyor ve gerçekten de filmdeki Slugworth, Wonka'nın düzenlediği bir sahtekar.
Spoiler içerir · Kamera Arkası
Willy Wonka'nın gazlı içecekleri çaldıkları için Büyükbaba Joe ve Charlie'ye bağırdığı sahnenin provasını yaparken Gene Wilder kendini tutuyor ve kızgın olmaktan çok hayal kırıklığına uğramış gibi davranıyordu. Bunu, çekimler sırasında onlara bağırdığında Jack Albertson ve Peter Ostrum'un şok edici tepkilerinin gerçek olması için yaptı.
Ölçüm çerezi, kabul edene kadar yazılmaz. Ayrıntı gizlilik sayfasında.
Popüler ve son eklenenler
Yalnızca başlıklarda değil, bilgi maddelerinin içinde de arar — örneğin dublör, ilk seçilen oyuncu, gizli gönderme.
