Dokuz yaşında yetim kalan içine kapanık Beth Harmon, 1960'ların ABD'sinde satranç oyununu keşfedip ustalaşır. Ancak çocuk yıldızlığın bir bedeli vardır.
Oyuncular: Anya Taylor-Joy (Beth Harmon), Chloe Pirrie (Alice Harmon), Bruce Winant, Dann Fink, Matthew Dennis Lewis (Matt), Russell Dennis Lewis (Mike), Sergio Di Zio (Beth's Father), Dolores Carbonari (Margaret)
Yaratıcı: Scott Frank, Allan Scott · Yapımcı: Allan Scott, Marcus Loges, Scott Frank · Senarist: Scott Frank · Yönetmen: Scott Frank
Anya Taylor-Joy, gerçek hayatta olağanüstü bir satranç oyuncusu olmasa da, üretimden bu yana oyuna olan ilgisini sürdürdüğünü iddia ederek, çöpe gitmesi utanç verici olan pahalı bir satranç takımı satın aldığını belirtti. Rakiplerinin onun Beth Harmon karakteri olmadığını keşfetmelerinin memnuniyetle karşılanacağını ekledi.
Anya Taylor-Joy'un (Beth Harmon) İngiltere'ye taşındıktan sonra sinemada izlenen ilk filmi Harry Potter ve Sırlar Odası (2002) idi. O sırada İngilizce konuşmamasına rağmen bunun önemli olmadığını söyledi. Basilisk sahnelerinde annesi, Anya'nın gözleri önünde elini tuttu. Ancak annesinin parmaklarının arasından bakabildi ve bu da ona olup bitenlere tanık olma fırsatı verdi. Bunu kendisini sinemaya aşık eden an olarak tanımladı. Harry Melling (Harry Beltik) filmde Dudley Dursley'i canlandırdı.
1. bölümün sonunda sınıfta gösterilen film 1953 yapımı The Robe'dur.
Aralık 2020'de NPR'ın "Fresh Air" programında Arun Venugopal'a verdiği röportajda Scott Frank, Beth'in evlatlık annesi Alma'yı canlandıran Marielle Heller'ın karakterinin motivasyonları konusunda emin olamadığını söyledi. Heller, Beth'e yardım etmekle mi yoksa ondan para kazanmakla mı ilgilendiğini sorguluyordu. Frank, "Ona söylemezdim çünkü o ikisi de, anlıyor musun? Bence Alma da kafası karışık ve bunu çözmeye çalışıyor. Belli bir noktada gerçek bir arkadaşlık kuruyorlar. Bunun tek taraflı olmasını istemedim. Mari o kadar iyi bir oyuncu ki bu kafa karışıklığıyla harika bir şekilde çalıştı. Bence sonuç daha iyi çünkü emin olamıyorsun. Alma ve Beth ortak yalnızlıklarıyla bağ kuruyor. Evet, bunu para kazanma yolu olarak da görüyor; zor durumdalar, paraları yok. Ama aynı zamanda gerçek bir dostluk gelişiyor." dedi.
Anya Taylor-Joy (Beth) ve kostüm tasarımcısı Gabriele Binder, Beth'in stilini birlikte geliştirdi. Beth'in dönem kostümlerinin yaklaşık %80'i elle dikildi ve Anya'nın katkıları büyüktü. Yakın çalıştıkları için Anya, Beth'in gardırobunu alıkoyabildi. Ancak dizi o kadar başarılı oldu ki kıyafetler geçici olarak Brooklyn'deki bir müzede sergileniyor.
Dizide neden çoğu kablolu dizideki gibi seks sahnelerinde çıplaklık olmadığı sorulduğunda Anya Taylor-Joy, "Beth'te bu hikayeden bir şey eksiltmezdi, sadece bir şey eklemezdi. Onunla bir yolculuktayız ve bu yolculuk onun zihniyle ilgili. Fiziksel bir şey yok, madde kullanımıyla vücuduna yaptığı kötü muamele dışında." dedi.
Anya Taylor-Joy, gerçek hayatta olağanüstü bir satranç oyuncusu olmasa da yapımdan bu yana oyuna ilgi duyduğunu ve boşa gitmemesi için pahalı bir satranç takımı satın aldığını söyledi. Rakiplerinin onun Beth Harmon karakteri olmadığını keşfetmekte özgür olduğunu ekledi.
Anya Taylor-Joy, dizinin Netflix'te yayınlanmasının ardından gelen büyük olumlu tepkiyi ilk duyduğunda İrlanda'da Here Are the Young Men (2020) filminin çekimlerindeydi. Londra'daki evine döndükten sonra maske ve bere takarak yürüyüşe çıktığında, belirgin gözleri sayesinde sokakta hemen tanındı.
Anya Taylor-Joy'un (Beth Harmon) İngiltere'ye taşındıktan sonra sinemada izlediği ilk film Harry Potter ve Sırlar Odası (2002) oldu. O zamanlar İngilizce bilmemesine rağmen bunun önemli olmadığını söyledi. Basilisk sahnelerinde annesi elini Anya'nın gözlerinin önüne koydu. Ancak parmaklarının arasından bakmayı başardı ve bu anın sinemaya aşık olmasını sağladığını söyledi. Harry Melling (Harry Beltik) bu filmde Dudley Dursley'i canlandırmıştı.
Oyuncuların çoğu Avrupalı. Christiane Seidel Alman-Danimarkalı; Chloe Pirrie, Akemnji Ndifornyen, Harry Melling, Patrick Kennedy, Jacob Fortune-Lloyd ve Thomas Brodie-Sangster İngiliz; Marcin Dorocinski Polonyalı. Üç pasaportu (Amerikan-Arjantin-İngiliz) olan Anya Taylor-Joy da %100 Avrupa kökenli. Ailesi dünya çapında çok seyahat etti ve kızları ABD'de doğdu. Kuzey Amerikalı olanlar ise Moses Ingram ve Marielle Heller (Amerikalı) ile Sergio Di Zio (Kanadalı).
Yapım Hikâyesi 8
Dizideki zaman çizgisi, Beth Harmon'ın ilk turnuvasını kazandığında on beş yaşında olduğunu ima ediyordu. Oysa Walter Tevis'in özgün romanında o bir harika çocuktu ve Kentucky Eyalet Satranç Şampiyonası'nı henüz on iki yaşındayken kazanmıştı.
Heath Ledger öldüğü sırada, romanın film uyarlamasını yönetmek üzere anlaşmıştı ve başrolde Elliot Page yer alacaktı.
1980'lerde Bernardo Bertolucci ve Michael Apted, "The Queen's Gambit"in bir film uyarlamasını yönetmek üzere anlaşmıştı. Apted'ın versiyonunda başrol için Molly Ringwald düşünülüyordu.
Eylül 2021'de Nona Gaprindashvili, The Queen's Gambit'te yanlış tasvir edildiğini öne sürerek Netflix'e karşı hakaret davası açtı. Dava, Gaprindashvili'nin erkeklerle hiç rekabetçi satranç oynamadığının söylendiği final bölümüne ilişkindi. Los Angeles Bölge Mahkemesi'nde açılan 25 sayfalık davada şu ifadeler yer aldı: "Netflix, Gaprindashvili'nin başarıları hakkında utanmazca ve kasıtlı olarak yalan söyledi; bunu, kurgusal kahramanının Gaprindashvili de dahil hiçbir kadının başaramadığını başarmış gibi göstermek suretiyle 'dramı yükseltmek' gibi ucuz ve alaycı bir amaçla yaptı." Dava belgeleri, Gaprindashvili'nin satranca 13 yaşında başladığını, 20 yaşında kadınlar dünya şampiyonu olduğunu ve büyükusta unvanını alan ilk kadın olduğunu belirtiyordu. "1968'e gelindiğinde Gaprindashvili en az 59 erkek satranç oyuncusuna karşı oynamıştı (bunlardan 28'i tek bir oyunda eşzamanlı olarak), bunlar arasında o dönemin en az 10 büyükustası vardı." Ayrıca en az üç dünya şampiyonuyla karşılaşmıştı: Büyükustalar Mikhail Tal, Boris Spassky ve Viswanathan Anand. Dava, açılmasından bir yıl sonra sonuçlandı.
Yazar ve yapımcı Allan Scott'ın bu diziyi hayata geçirmesi yaklaşık 30 yıl sürdü. Bu süre boyunca hikâyeyi dokuz kez yeniden yazdı ve birçok stüdyoya başvurdu. Kimsenin satrançla ilgilenmeyeceğine inanan stüdyoların hepsi diziyi reddetti. İşin ironik yanı, dizi Netflix'in en çok izlenen yapımı oldu; yayınlandıktan sonraki bir ay içinde dünya çapında 62 milyondan fazla izleyiciye ulaştı.
Baş yapımcı Allan Scott, Walter Tevis'in romanının haklarını, başrol oyuncusu Anya Taylor-Joy doğmadan üç yıl önce almıştı.
Ekim 2020'de National Public Radio'nun "Weekend Edition Saturday" programında Scott Simon'a konuşan showrunner Scott Frank, önce büyük usta Garry Kasparov'a Borgov rolünü teklif ettiğini ama Kasparov'un bunu reddettiğini söyledi. Kasparov yine de dizide danışman olarak görev almayı kabul etti. Frank, Kasparov'un turnuvalardaki satranç oyunlarının tasarımına dair verdiği bariz tavsiyelerin yanı sıra "bir satranç dahisinin nasıl hissedebileceğine dair değerli bir içgörü" de kattığını söyledi. Frank, "Hikâyede doğrudan ondan gelen çok sayıda konuşma var; Rusların onun neden kaybedemeyeceğini tartışması gibi. Çünkü kaybederse, biliyorsunuz, o bir yetim. O bizim gibi. Ne olurdu?" dedi.
Bruce Pandolfini yalnızca bu diziye danışmanlık yapmadı; neredeyse kırk yıl önce, dizinin uyarlandığı roman için de satranç danışmanı ve düzeltmen olarak görev almıştı. Yazar Walter Tevis, romanın teşekkür bölümünde bu katkısından dolayı Pandolfini'ye teşekkür ediyor. Pandolfini ayrıca Chess Life Magazine'de 2020'de yayımlanan bir makalesinde, kitaba "The Queen's Gambit" adını önerenin kendisi olduğunu söylüyor.
Kamera Arkası 7
Bir röportajda Anya Taylor-Joy (Beth Harmon), rolü almadan önce satranç bilgisinin "0, hiç" olduğunu söyledi. Dizinin çekimleri boyunca "çok gizli bir dünyaya davet edildiğini" belirten oyuncu, "'bu çok karmaşık diziyi 3 tahta üzerinde 5 dakika içinde olabildiğince hızlı öğrenmek zorundasın' baskısını yaşamak çok heyecan vericiydi" dedi ve ekledi: "Beynimin başarabildiği bir şeyle bu kadar gurur duymamın nedeni, kendimi gerçekten iyi bir satranç oyuncusu olduğuma inandırmam oldu." Thomas Brodie-Sangster (Benny Watts) ve Harry Melling (Harry Beltik) de çekimlerden önce oyun hakkında çok az şey bildiklerini itiraf etti.
Beth'in yatak odasının tavanında hayalinde hareket eden satranç taşları, görsel efekt süpervizörü John Mangia ile görsel efekt yapımcısı Arissa Blasingame'in işiydi; ikisi de bu yapıma katılmadan önce satranç hakkında pek bilgi sahibi değildi. Mangia ve Blasingame, 1960'ların Las Vegas'ından sanal bir binanın da dahil olduğu dizide 700'den fazla çekim sağladı. Tavan sahneleri için odaların ve ortamların doğru 3D ölçümlerini almak amacıyla LIDAR taraması kullanıldı. Beth'in tavanında zihinsel olarak satranç taşlarını hareket ettirdiği her sahnede, bu hamlelerin tümü gerçek satranç hamlelerine dayanıyordu.
Satranç tahtası gösteren çoğu film ve dizinin aksine, bu dizide tahtalar her zaman doğru kuruluyor; oyunlar ve pozisyonlar gerçekçi. Ulusal Usta Bruce Pandolfini ve Büyük Usta Garry Kasparov diziye danışman olarak katkı verdi.
Bölümler yıldan yıla ilerledikçe, o yıla özgü çekim teknikleri kullanılıyor. Örneğin 1967'deki Beth ve Benny oyunlarında bölünmüş ekran tekniği görülüyor.
Dizinin danışmanlarından Ulusal Usta Bruce Pandolfini, ileride Ulusal Usta olacak Josh Waitzkin'i yetiştirdi. Waitzkin 11 yaşındayken, dizinin diğer danışmanı Büyük Usta Garry Kasparov'a karşı berabere kaldı.
Anya Taylor-Joy, ek çekimler için hamleleri tekrarlamak zorunda kalsa da hızlı satranç oyunlarını tek seferde çekebildiğini söyledi.
Anya Taylor-Joy (Beth) ve kostüm tasarımcısı Gabriele Binder, Beth'in stilini birlikte geliştirdi. Beth'in dönem kostümlerinin yaklaşık %80'i onun için elde dikildi ve Anya'nın birçok katkısını içeriyordu. Dizi boyunca çok yakın çalıştıkları için Anya, Beth'in gardırobunu gerçekten alıkoydu. Ancak dizi o kadar başarılı oldu ki kıyafetler geçici olarak Brooklyn'deki bir müzede sergileniyor.
Karakterler ve Oyuncular 3
Alice Harmon'ı (Beth'in annesi) canlandıran Chloe Pirrie, Emma. (2020) filminde Anya Taylor-Joy'nin ablasını oynamıştı.
Rus dünya satranç şampiyonu Vasily Borgov'u, Polonyalı oyuncu Marcin Dorocinski canlandırıyor.
Bir röportajda Anya Taylor-Joy (Beth Harmon), rolü üstlenmeden önce satranç bilgisi seviyesinin "0, none."olduğunu söyledi. Serinin çekimleri boyunca kendisinin"invited into a very secret world…"olduğunu söyledi"'Bu çok karmaşık diziyi 3 tahta üzerinden, 5 dakika içinde olabildiğince çabuk öğrenmelisin'baskısına sahip olmak çok heyecan vericiydi…" "Beynimin şimdiye kadar yaşadığım en gurur verici şeyle oradayım çünkü kendimi gerçekten iyi bir satranç oyuncusu olduğuma inandırdım." Thomas Brodie-Sangster (Benny Watts) ve Harry Melling (Harry Beltik) de çekimler öncesinde oyun hakkında çok az şey bildiklerini itiraf ettiler.
Göndermeler ve Referanslar 2
Bay Shaibel, Elizabeth'e 'Modern Chess Openings' adlı bir kitap verir. Genellikle MCO olarak anılan bu kitabı Richard Clewin Griffith ve John Herbert White yazmış, ilk kez 1911'de yayımlanmış. O zamandan beri 15 baskı yapan kitap, 'yirminci yüzyılda açılışların ilk bilimsel incelemesi' olarak nitelendirilmiş.
Beth Harmon ile Borgov arasındaki belirleyici oyundaki satranç açılışı Albin Counter Gambit'ti; Harmon'ın Queen's Gambit'ine (1. P-Q4 P-Q4 2. P-QB4) karşılık olarak siyah (Borgov) 2....PK4 oynayarak kendi şah piyonunu feda ediyordu. Walter Tevis'in kitabındaki oyunlar sıklıkla 20. yüzyılın başlarındaki oyunlara dayanıyordu. Modern (savaş sonrası) görüş, siyahın feda edilen piyon için yeterli telafiye sahip olmadığı yönündeydi ve bu nedenle bu açılış onlarca yıl boyunca usta seviyesindeki oyunlarda nadiren görüldü.
Derin Anlam 2
Anya Taylor-Joy, dizinin çoğu kablo kanalı yapımında olduğu gibi seks sahnelerinde çıplaklığa yer vermemesinin nedenini şöyle açıkladı: "Beth söz konusu olduğunda, [açık çıplaklık] hikâyeden bir şey eksiltmezdi, sadece hiçbir şey katmazdı. Onunla birlikte bu yolculuğa çıkıyorsunuz ve bu yolculuk onun zihninde geçiyor. Bedeniyle ilgili hiçbir şey yok; madde kullanarak bedenine yaptığı kötü muamele dışında."
The New York Times'ta yayımlanan bir makaleye göre, dizinin uyarlandığı Walter Tevis romanı Beth Harmon'ı kadın bir Bobby Fischer olarak betimliyordu. Fischer'in kendisi de kadın satranç oyuncularına karşı oldukça küçümseyici bir tavır takınıyordu.
Kariyer ve Ödüller 1
Dizi sayesinde The Queen's Gambit romanı, yayımlandıktan 37 yıl sonra The New York Times çok satanlar listesine girdi.
Hayat ve Aile 2
Anya Taylor-Joy, dizinin Netflix'te yayınlandıktan sonra aldığı büyük olumlu tepkileri ilk duyduğunda İrlanda'da Here Are the Young Men (2020) filminin çekimleri için setteydi. Londra'daki evine döndükten sonra maske ve bere takarak gündelik bir yürüyüşe çıktığında, insanlar onu sokakta o eşsiz gözlerinden hemen tanıdı.
Anya Taylor-Joy, gerçek hayatta olağanüstü bir satranç oyuncusu olmasa da çekimlerden bu yana oyuna ilgisini koruduğunu söyledi; boşa gitmesine yazık olacağını düşünerek pahalı bir satranç takımı aldığını belirtti. Ayrıca, rakiplerinin onun Beth Harmon karakteri olmadığını keşfetmelerinin sorun olmadığını ekledi.
Spoiler içeren bilgiler
Spoiler içerir · Karakterler ve Oyuncular
Aralık 2020'de National Public Radio'nun "Fresh Air" programında Arun Venugopal'a konuşan Scott Frank, Beth'in evlat edinen annesi Alma'yı canlandıran Marielle Heller'ın karakterinin motivasyonunun ne olması gerektiğinden, Beth'e yardım mı etmek yoksa ondan para mı kazanmak istediğinden emin olamadığını söyledi. Frank, Heller'ın kendisine soru sorduğunu hatırlıyor: "Ben de ona söylemiyordum çünkü ikisi de, biliyorsunuz?... Bence Alma da kafası karışık ve bunu çözmeye çalışıyor. Sonra bir noktada gerçek bir dostluk kuruyorlar. Ben bunun tek yöne çekilmesini istemedim. Mari öyle iyi bir oyuncu ki bu kafa karışıklığıyla harika bir şekilde çalıştı. Bence bu daha iyi çünkü bilmiyorsunuz... [Alma ve Beth] karşılıklı yalnızlıkları üzerinden bağ kuruyorlar. Evet, o bunu para kazanmanın bir yolu olarak görüyor. Zor durumdalar. Beş parasızlar. Ama aynı zamanda gerçek bir dostluk gelişiyor bence."
Spoiler içerir · Kamera Arkası
Dizinin son sahnesi, yani Beth'in arabadan inip parkta yürüyerek dışarıda satranç oynayan yaşlı adamlara doğru ilerlediği sahne, aslında Berlin'de çekildi.
Spoiler içerir · Göndermeler ve Referanslar
Beth, Bay Shaibel'a 10 doları asla ödemez.
Spoiler içerir · Derin Anlam
Dizinin hikâye yayı, Elizabeth'in bir piyonun vezir olmak için ilerlemesi gereken yedi kareyi temsil eden yedi bölüm boyunca ilerlemesiyle Lewis Carroll'ın "Alice Through the Looking Glass" (Aynanın İçinden) eseriyle yapısal bir benzerlik taşır. Orada da Alice ikinci sıradaki bir piyon olarak başlar ve kitabın sonunda vezir olmak için yedi hamle yapar. Bu benzetmeyi sürdürürsek, ikizler Matt ve Mike Tweedledum ile Tweedledee olarak görülebilir; tuhaf giyimli ve şapkalı Benny Deli Şapkacı, biraz şaşkın ama iyi kalpli Harry Beyaz Şövalye, bilgelik dağıtan Bay Shaibel Tırtıl, zarif Townes Kalpler Vale'si ve kaybolup yeniden beliren Jolene de Cheshire Kedisi olarak yorumlanabilir. Borgov ise elbette öldürülmesi gereken Jabberwock'tur.
Spoiler içerir · Derin Anlam
Dizinin 7 bölümü, bir piyonun başlangıç karesinden en son sıraya ulaşıp vezire terfi edebileceği kareye kadar geçtiği 7 kareye karşılık gelir. Beth, piyonluktan vezirliğe uzanan yolculuğunu 7. bölümde tamamlar. Terfi, final bölümünde Borgov'a karşı oynadığı oyunda da gerçekleşir. Spiker, "Şimdi ne yapacak?" sorusunu hem oyun hem de hayatı bağlamında sorar.
Spoiler içerir · İlginç Bilgiler
Dizinin sanatsal nitelikleri ve genel olarak yukarıda belirtildiği üzere büyük ölçüde doğru olmasına rağmen, birkaç yanlışlık içeriyor: Resmi bir oyunda bir oyuncu neredeyse hiçbir zaman şahını devirerek pes etmez, bu kaba karşılanır (Benny, Beth'e uluslararası oyunlarda bunun yapılmadığını söyler): oyuncu saati durdurur ve/veya el sıkışıp skor kağıdını imzalar. Beth'in Harry'nin ona verdiği Paul Morphy kitabını keşfetmesi pek olası değil. Harry hatta ona Morphy hakkında ders verir, oysa Morphy son derece ünlü olduğu için bu gereksizdir. Bir oyuncu ne kadar yetenekli olursa olsun, eşzamanlı hızlı satrançta aralarında bir Büyükusta ve ABD Şampiyonu'nun bulunduğu üç üst düzey oyuncuyu bu kadar kolay yenemez: üç ayrı tahtada tempo çok hızlı olurdu. Resmi oyunlarda ertelemeler tartışmaya açık değildi; oyunun çok uzamasını önlemek için oyuncu tercih ettiğinde veya ilk süre tahsisi dolduğunda, zaman kontrolünden (genellikle 40 hamle) sonra uygulanırdı. (Bilgi olarak, bu uygulama 1990'larda bilgisayarların gelişmesi ve süre tahsislerinin azalmasıyla terk edildi.) 1968 SSCB'sinde bir kalabalığın Amerikalı bir oyuncuyu, özellikle de Sovyet Büyükustalarını yendikten sonra alkışlamasına izin verilmezdi. Bir Sovyet Büyükustası, oyununu Amerikalı bir oyuncuya kaybettikten sonra onu ya da herhangi bir oyuncuyu kucaklayıp alkışlamazdı. Genel olarak Beth'in yüksek kazanma oranı modern satranç döneminde (II. Dünya Savaşı sonrası) erkek oyuncular arasında bile görülmemiştir. Bobby Fischer'ın bazı galibiyet serileri oldu ama bu ölçüde değil. Magnus Carlsen uzun bir yenilgisiz seri yakaladı ama birçok beraberlikle. Muhtemelen gelmiş geçmiş en iyi kadın oyuncu olan Judit Polgar, Beth'in performansına yaklaşamadı. Beth'in son derece rekabetçi turnuvalarının sürekli ve titiz bir çalışma gerektirmesine rağmen onu nadiren antrenman yaparken veya çalışırken görüyoruz. Dizide bazen adı geçen José Capablanca, Beth gibi bir "doğal" yetenekti, ancak ondan çok daha fazla oynadı ve yalnızca Sovyet Büyükustalarının dünyaya henüz hâkim olmadığı II. Dünya Savaşı öncesinde oynadı. Beraberlikleri nadiren görüyoruz, oysa yüksek düzeydeki oyunlarda 1960'larda bile ortalama olarak %20'den fazla beraberlik olurdu.
Spoiler içerir · Kamera Arkası
Dizinin final sahnesinde Beth, baştan aşağı beyaz bir palto, pantolon ve şapkayla satranç tahtasındaki vezir kadar görkemli görünür. Binder bu görünümün arkasındaki niyeti şöyle açıkladı: "Buradaki fikir elbette onun artık satranç tahtasındaki vezir olduğunu, satranç tahtasının kendisinin de dünya olduğunu anlatmak."
Ölçüm çerezi, kabul edene kadar yazılmaz. Ayrıntı gizlilik sayfasında.
Popüler ve son eklenenler
Yalnızca başlıklarda değil, bilgi maddelerinin içinde de arar — örneğin dublör, ilk seçilen oyuncu, gizli gönderme.
