Shrek tüm vücuduyla merhum güreşçi Maurice Tillet'ye ("The French Angel") çarpıcı biçimde benzese de DreamWorks, Shrek'in ondan modellendiği söylentisini ne doğruladı ne yalanladı.
Yapım Hikâyesi 14
Chris Farley'nin Shrek versiyonu, Mike Myers'ınkinden tamamen farklıydı. Farley'nin versiyonunda Shrek insanları korkutmak istemiyor, şövalye olmak istiyordu. Başlangıçta Janeane Garofalo tarafından seslendirilen Fiona ise küstah ve alaycı bir karakter olacaktı.
Orijinal sunumda Shrek bir şövalye olacak ve Donkey'yi kötü bir cadıdan kurtaracaktı. Shrek ayrıca İskoç aksanından Kanada aksanına ve sonra tekrar İskoç aksanına dönüşüyordu.
Shrek'in senaristleri Terry Rossio ve Ted Elliott, devam filmini Haziran 2001'de yazmaya başladı. O sıralar Evil Lord Farquadd'ın geri dönüp Shrek'in başına yeniden bela olabileceğini ima etmişlerdi! Ancak Haziran 2002'de ikilinin yaratıcı farklılıklar nedeniyle projeden ayrıldığı, yine de danışman olarak projede kaldığı duyuruldu. Yazım işinin başına bu kez Joe Stillman geçti. Bu unsurların çoğu Shrek: The Ghost of Lord Farquaad (2003) için yeniden kullanıldı.
24. dakika civarında yönetmen Andrew Adamson, daha önceki turnuva sahnesini WWF parodisiyle değiştirmeyi seçti çünkü güreş sekansını zaten senaryoda olan yarışmaya eklemek sahneyi çok uzatacaktı: "Komedi ve parodi yapıyorsanız, işi temiz tutmak için tek bir fikre bağlı kalmalısınız" dedi Adamson. "O sekansın esas olarak bir WWF parodisi olarak en iyi şekilde işlediğini düşündük. [Önceden], temelde geleneksel turnuva fikirleri etrafında bir sürü şakaydı; adamlar mızrak dövüşü yaparak çıkıyor ve Shrek mızrak direğini kapıp onları ters çeviriyordu. Yine de bira fıçısından tapayı çıkarıp tüm alanı çamura çevirdiği şeyi yapacaktı ve onu atlardan birinin kuyruğuna tutunarak su kayağı, ya da çamur kayağı yaparken göstermiştik. Bu, ilerlerken yaptığınız estetik bir seçim."
Başlangıçta Shrek'in İzlanda mitolojisindeki devlerden esinlenerek morumsu pembe bir tene sahip olması amaçlanmıştı, ancak bunun CGI'da işlenmesi daha zor olduğu için renk yeşile çevrildi.
Shrek'in ilk geliştirme aşamalarında, ona yolculuğunda rehberlik edecek bir cadıyla karşılaşması planlanıyordu. Donkey bu cadının kölesi olacak, Shrek onu belki kurtaracak ya da cadı Donkey'nin Shrek'e takılmasına izin verecekti. Sonraki taslaklarda bunun yerine ilerleyen sahnelerde Shrek, Fiona ve Donkey'nin büyülü bir ormandan geçip Hansel ve Gretel masalındaki cadı Dama Fortuna'nın zencefilli kurabiye evine vardığı bir sahne vardı. Cadının bahçesi baştan sona lazerler ve yerden fırlayan çubuklarla tuzak doluydu. Shrek bütün bu engellerin arasından atlamak zorundaydı. O askeri bir atlayışla takla atıp eve girip Fiona ile Donkey'yi kurtarmaya çalışırken sevimli mi sevimli tavşanlar yerden zıplayıp ona üflemeli oklar atacaktı. Sonunda kendisi tuzağa düşecek, üçü bir kazanın yanında asılı kalacak, cadı iksir karıştırırken birlikte büyüyü cadıya geri çevireceklerdi. Sekans çok uzun olduğu için kesildi. Karakter, maketler ve konsept çizimlerle tasarlanacak kadar ilerlemişti; seslendirmesini Linda Hunt yapacaktı ve Hunt, pazarlama çalışmalarında dört ana yıldızla birlikte yer alacaktı.
1 saat 9 dakika civarında, Shrek, Eşek ve Fiona birbirinden ayrı düştüğünde John Cale'in 1991'de Leonard Cohen'in "Hallelujah" şarkısına yaptığı cover çalar. "Hallelujah"yı seçmeden önce yönetmenler Andrew Adamson ve Vicky Jenson birkaç başka hüzünlü şarkı denedi. "Hallelujah" üzerinde karar kıldıktan sonra, Cale'in versiyonunun sahneye en uygun olduğuna karar verdiler. Ancak filmin müziklerinden sorumlu kişilerden biri olan rock müzisyeni Robbie Robertson, Cale'in DreamWorks Records ile hiçbir bağlantısı olmadığı için Cale'in versiyonunun film müziği albümünde kullanılmasını yasakladı. Bunun yerine, DreamWorks sanatçısı Rufus Wainwright şarkıyı film müziği için kaydetmek üzere görevlendirildi, ancak Cale'in versiyonu filmin kendisinde kaldı çünkü Adamson Wainwright'ın versiyonunu "fazla dolu" ve "fazla zengin" buldu ve "John Cale'in versiyonunun hamlığının Shrek karakterine biraz daha uygun düştüğünü" hissetti.
Yaklaşık 56. dakikada, Shrek ile Fiona'nın aşık olduğu sahnede "My Beloved Monster" yerine Dean Martin'in "Love Me Love Me" şarkısı kullanılacaktı.
Yapımcılar ayrıca erken storyboard senaryolarından ünlü masal karakterlerinin birçok kamera önü görünümünü çıkardı. Filmin başında Shrek bir grup dev avcısını korkutup kaçırdığında, aslında kayıp kuzusunu arayan Mary ile karşılaşması gerekiyordu. Vicky Jenson, masal alt konusunun tanıtımını basitleştirmek ve Shrek'i kimsenin tanışmak istemediği bir yalnız olarak kurmak için Mary'nin çıkarıldığını söyledi.
Ağustos 2022'de, Shrek'in orijinal tasarımını gösteren 1996'da yapılmış animasyon testleri YouTube'a yüklendi. Testlerde Shrek bir kasabanın sokaklarında dans ederek ilerlerken soygun yapmaya çalışan bir saldırganla karşılaşır; saldırgan onun görünüşünden korkar ve Shrek tarafından havaya fırlatılır.
Shrek rolü başta Nicolas Cage'e teklif edildi, ama Cage çirkin bir dev gibi görünmek istemediği için reddetti. 2013'te bu kararından pişman olduğunu itiraf eden Cage şöyle açıkladı: "Çizildiğinizde, bu bir bakıma çocukların sizi nasıl göreceği hakkında her şeyden çok şey söyler ve ben bunu çok önemsiyorum." Cage daha sonra yine Dreamworks tarafından dağıtılan The Croods filmlerinde yer aldı.
1990'lardaki erken konsept çizimlerinde Shrek, Wart Creek adlı insan köyünün yakınındaki bir çöplükte yaşıyordu. Başka bir versiyonda ise ailesiyle birlikte yaşıyor ve yatak odasında çürüyen balıklar tutuyordu.
Steven Spielberg, 1991'de Amblin Entertainment'ın başındayken filmi yapımcı olarak üstlenecekti. O zamanlar film el çizimi animasyon olacaktı ve Shrek'i Bill Murray, Donkey'yi ise Steve Martin seslendirecekti.
Shrek neredeyse stop-motion animasyonla yapılacaktı, ancak ilk testler çok maliyetli oldu ve yöneticiler genel görünümden ve ana karakterin yüz ifadesizliğinden memnun kalmadı. Canlı çekim minyatürler ve hareket yakalama grafikleri de tatmin edici olmayınca stüdyo bilgisayar animasyonuna yöneldi.
Kamera Arkası 6
(Yaklaşık 16. dakikada) Donkey'nin şarkı söyleyerek Shrek'i sinir etmesi, animasyonu yapılan ilk sahnelerden biriydi. Fiona'nın kalesindeki sahne ise ikinciydi.
(Yaklaşık 2. dakikada) Shrek'in çamurda duş alması ve suda yıkanması, filmde canlandırılması en zor şeylerden ikisiydi. Ateş içeren her sahne de zorlayıcı oldu.
Filmin sanat yönetmeni Douglas Rogers, Shrek'in bataklığının görünümü için araştırma yapmak üzere Charleston, South Carolina'daki bir manolya plantasyonunu ziyaret etti. Sonunda bir timsah onu kovalamaya başladı.
(Yaklaşık 51. dakikada) Prenses Fiona'nın geğirdiği sahne, Cameron Diaz'ın Coca-Cola içtikten sonra geğirdiği bir kayıt oturumunun ardından yazıldı. Eddie Murphy, Donkey'nin Shrek'e verdiği "She's as nasty as you are!" (O da en az senin kadar iğrenç!) yanıtını doğaçlama yaptı.
Yaklaşık 9. dakikada Shrek (Mike Myers), Fiona (Cameron Diaz) ve Donkey (Eddie Murphy) Far Far Away'e doğru yola çıkarken Donkey "Rawhide" şarkısını söylemeye başlar. Filme konulan versiyon, Murphy'nin doğaçlamasıdır.
Yaklaşık 43. dakikada, gemi kazasından sonraki bir sahnede Shrek, Puss ve Donkey'nin teşvikiyle Artie ile bağ kurmaya çalışır ama modası geçmiş ergen dili kullanınca fena halde batırır. Shrek'in seslendirme sanatçısı Mike Myers bu kısmın tamamını doğaçlama yapmış.
Karakterler ve Oyuncular 3
Andrew Adamson'a göre Shrek'in boyu, kime sorduğunuza bağlı olarak yedi ila sekiz fit arasında değişiyor. Başlangıçta yedi fit boyundaydı ve o zamandan beri insanların zihninde büyüdü; şimdi genellikle sekiz fit olarak anılıyor.
Shrek'in insan formu, kasıtlı olarak seslendirme sanatçısı Mike Myers'a benzer.
Yaklaşık 37. dakikada Shrek yanlış yöne gitmeye başlayınca Prenses Fiona onu düzeltir: "Where are you going? The exit's that way." Böylece istese kendini kurtarabileceğini de kanıtlar.
Göndermeler ve Referanslar 19
(Yaklaşık 10. dakikada) Shrek'in yazarı William Steig, ayrıca "Sylvester and the Magic Pebble" adlı bir çocuk kitabı yazmıştı. Kitapta bir eşek, sihirli bir çakıl taşına sahiptir ve bir aslandan korkarak korunmak için kendini bir kaya olarak dilemektedir. Buna Shrek'te Donkey'nin ünlü "I like that boulder, that is a nice boulder." (Şu kayayı sevdim, güzel kayaymış.) repliğiyle gönderme yapılır.
Fiona'nın Shrek'e hamile olduğunu söylemeye çalışırken korna sesiyle sözünün kesildiği kısım, Blazing Saddles (1974) filmine bir göndermedir.
Yaklaşık 4. dakikada, filmin başındaki balayı montajında Fiona, Capcom'un Street Fighter II: The World Warrior (1991) oyunundan iki dövüş hareketi yapar: Chun-Li'nin "Spinning Bird Kick"i ve Ryu'nun "Shoryuuken"i. Bu dövüş oyunu, Game Boy Color için hazırlanan Shrek: Fairy Tale Freakdown (2001) oyununun ilham kaynaklarından biri olmuştur.
Yaklaşık 51. dakikada Shrek "Happily Ever After" iksirini içtiğinde bir fırtına toplanır ve kırmızı bir gülün üzerine yağmur yağar. Bu, Beauty and the Beast (1991) filmindeki kırmızı güle bir göndermedir; o filmde de "happily ever after" (sonsuza dek mutlu son), güzelin bir canavara, yani bir ogre benzerine âşık olmasıyla gerçekleşir.
Yaklaşık 1 saat 8. dakikada Pinocchio'nun Shrek, Donkey ve Puss'u hücreden kurtarmak için bir ipe asıldığı sahne, Mission: Impossible (1996) filmindeki ünlü oda soygunu sahnesine bir göndermedir.
Yaklaşık 9. dakikada, Norveççe dublajda Shrek, Fiona ve Donkey Far Far Away'e giderken Donkey "Rawhide" yerine, "Ninety-nine bottles of beer on the wall" tarzında, bir kökü topraktan çıkarmak için kaç kişinin gerektiğini anlatan eski bir Norveç şarkısı söylemeye başlar. Şarkı sahneyle birlikte kısılır, sonra yeniden yükselir; Donkey bu sırada birkaç yüz kişiye ulaşmıştır ama sözleri karıştırıp şarkının neresinde olduğunu unutur. Neşeyle "Oh well" der, "Baştan alıyorum!"
Yaklaşık 42. dakikada, Fiona'yı kurtardıktan sonra Shrek alaycı bir tavırla ona Prens Charming'i mi beklediğini sorar. Bu, serinin ikinci ve üçüncü filmine gönderme; Charming o filmlerde baş kötü.
(Yaklaşık 1. dakikada) Shrek'in tuvaletinin kapısında bir hilal (DreamWorks logosu) bulunur. Yapımcılar filmi DreamWorks logosunun tuvalet kapısına dönüşmesiyle açmayı planlamışlardı, ancak bundan vazgeçtiler.
Far Far Away Kalesi'nin mimarisi, Disney'in tema parklarındaki kalelere benzer. Shrek filmleri Disney'i parodileştirmesiyle bilindiğinden bu büyük olasılıkla bilinçli bir tercihtir.
Filmde The Lord of the Rings üçlemesine pek çok gönderme var. Shrek, Fiona'ya yüzüğü verdiğinde yüzük alevlerin içinden çıkar ve büyülü bir şekilde Fiona'nın parmağına geçer; ardından yüzüğün üzerinde parlayan "I love you" yazısı, The Lord of the Rings'tekiyle aynı Elf yazısıyla belirir. Sahne aynı sinematik açıyla çekilmiştir. Poison Apple meyhanesi, The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) filminde görülen hana (The Prancing Pony) bir selam duruşudur; Fiona'nın kalede tutulduğu dağ ise Mordor'daki yanardağ Mount Doom'a çok benzer.
Yaklaşık 57. dakikada Shrek'in Fiona'yı çalılığa ittiği kısım, Grease (1978) filmine gönderme yapar.
Yaklaşık 25. dakikada, Shrek ve Donkey turnuvada şövalyeleri yendikten sonra Shrek kalabalığa dönüp "Try the veal" der. Bu replik, The Godfather (1972) filminde Sollozzo'nun Michael Corleone ile buluştuklarında Yüzbaşı McClusky'ye söylediği sözün bir parçasıdır. Her iki replik de önemli bir karakterin hayatını değiştiren bir an yaşamasından hemen önce gelir.
(Yaklaşık 27. dakikada) Shrek, devleri soğanlara benzetir ve ikisinin de katmanları olduğunu söyler. Bu, Henrik Ibsen'in 'Peer Gynt' adlı oyununa bir göndermedir; oyunda baş karakter benzer nedenlerle kendini bir soğan ilan eder.
Yaklaşık 3. dakikada Shrek ve Fiona plajda öpüşürken From Here to Eternity (1953) filmindeki ikonik sahneyi yeniden canlandırırlar.
(Yaklaşık 31. dakikada) Shrek'in Donkey'ye "That'll do, Donkey, that'll do" demesi, bir çiftçi ve onun koyun güden domuzu hakkındaki Babe (1995) filmine göndermedir. Shrek tartışmasız daha popüler film haline gelmiştir ve bazıları bu ifadenin bu filmden çıktığını yanlışlıkla düşünmektedir.
Yaklaşık 34. dakikada Shrek ve Donkey, Çizmeli Kedi ile ilk kez karşılaşır. Kedi, Shrek'i tırmalayıp gömleğinin ortasından fırlar ve tıslar. Bu, Alien (1979) filminde xenomorph'un ünlü yemek sahnesinde Kane'in (Sir John Hurt) göğsünden fırlamasına doğrudan bir göndermedir.
Donkey, Shrek'e "mean, green fighting machine!" der; bu, John Candy'nin Stripes (1981) filmindeki repliğinin doğrudan alıntısı.
Yaklaşık 11. dakikada Shrek, Fiona ve Donkey Far, Far Away'e ilk kez girdiğinde kamera, sokak seviyesindeki dikkat çekici bir Far, Far Away tabelasının üzerinden geçer (tepelerdeki "Hollywood" tabelasına benzeyen dev tabelanın aksine). Sokak seviyesindeki bu tabela, ziyaretçileri şehre belirli sokaklardan girerken karşılayan resmi "Beverly Hills" tabelasının bir parodisidir. Tabela aynı zamanda şehrin resmi logosu olarak da kullanılır.
Yaklaşık 4. dakikada Shrek ve Fiona balayında öpüşür; Shrek baş aşağı asılıdır ve çamurlu öpüşmeleri Spider-Man (2002) filmine açık bir göndermedir.
Shrek ve oyuncuları hakkında 7
Jeffrey Katzenberg, Mike Myers'a Shrek'te başrol teklifini ilk kez, bir başka DreamWorks yapımı olan Saving Private Ryan (1998) filminin galasına birlikte katıldıktan sonra götürdü. Myers film adını ilk duyduğunda şöyle karşılık verdi: "Hayatımda duyduğum en berbat isim bu. Çok fazla Molson Canadian içtikten sonra çıkardığın ses bu. 'Agh! Shreck!'"
Chris Farley başta Shrek rolü için seçilmiş, hatta diyalogların neredeyse tamamını kaydetmişti. Ancak Farley ölünce rol, Saturday Night Live (1975) programındaki meslektaşı Mike Myers'a verildi. Filmde Shrek'in yaptığı "tırnak işareti" hareketi, kendi karakteri Bennett Brauer da bu hareketi kullanan Farley'e bir saygı duruşu. Farley'nin kaydedilmiş diyaloglarından bir örnek içeren story reel, Ağustos 2015'te kamuya sızdırıldı.
Tom Kenny, Chris Farley'nin seslendirdiği ilk versiyonda bir soyguncuyu seslendirecekti. Karakter Shrek'in annesine hakaret edecek, Shrek de soyguncunun asılı olduğu ipi çekip onu gece gökyüzüne fırlatacaktı.
Mike Myers, Shrek'in sesini annesinin ona yatmadan önce masal okurkenki sesinden esinlenerek yarattı.
Mike Myers, Shrek'in seslendirmesini kendi sesiyle bitirmiş ve filmin animasyonu son aşamaya gelmişti ki Shrek'e İskoç aksanı vermeye karar verdi. "Filmin bütününü görünce daha da derine inmem gerektiğini anladım. Shrek'i İskoç yapınca belli bir enerjiyi yakaladım." Liverpool'lu annesi ona Babar ya da Curious George gibi kitapları okurken karakterlere sık sık İngiliz aksanı verirdi. Myers, "Bu, çocukluğumun mutlu bir anısıydı; İskoç aksanıyla o anıya bağlanabildim." diye açıkladı. Myers, Shrek'in sesini yeniden kaydetmek için yalvarınca Jeffrey Katzenberg ve ortağı Steven Spielberg bir demo dinledi ve kabul etti; ama bu karar, devin sıfırdan yeniden canlandırılmasını gerektirdi. Katzenberg, "Bu olay bize yaklaşık 5 milyon dolara mal oldu. Ama bu tamamen Mike'ın yaratımı ve dürüst olmak gerekirse filmi çok daha iyi hale getirdi." dedi.
(Yaklaşık 24. dakikada) Mike Myers, Chris Farley'den Shrek rolünü devralmaya çekiniyordu; çünkü arkadaştılar ve bunu saygısızlık olarak görüyordu. Ama düşündükten sonra, yapımcıların hep birlikte "Can't we just settle this over a pint?" (Bunu bir bardak bira üzerinde halledemez miyiz?) demesiyle rolü kabul etti. Bu replik sonunda filmin son kurgusunda da kullanıldı.
Mike Myers, Shrek'in sonsuza dek mutlu iksirini içtikten sonra osurduğu bölümü kaydederken kayıt seansları sırasında telefonundaki osuruk sesi düğmesine basmış.
Spoiler içeren bilgiler
Spoiler içerir · Göndermeler ve Referanslar
Finalde Shrek, Fiona'ya aşık olduğunu fark edince Donkey'yle birlikte düğünü durdurmak için Duloc'a koşar. Düğünü durdurur, Fiona'ya Lord Farquaad'ın onunla sadece kral olmak için evlenmeye çalıştığını söyler ve ona aşık olduğunu itiraf eder. Bu sahne, Mike Myers'ın bir başka filmi Wayne's World 2 (1993) filmindeki bir sahneyle bağlantılı: Bobby, Cassandra'yı Wayne'den uzak tutup kendine saklamak için onu Los Angeles'a taşınmaya ikna etmeye çalışır ve onunla evlenmek ister; ama Wayne düğüne koşup durdurur, Cassandra Wayne'i sevdiğini anlar ve onunla kaçar.
Spoiler içerir · Derin Anlam
Film, 56. dakika civarında Fiona'nın sıradan bir insan prensesi olmadığını da sezdirir. Örneğin bir sahnede üçlü, böcek istilasına uğramış bir tarladan geçerken Fiona iki dal arasına gerilmiş bir örümcek ağını böcekleri yakalamak için kullanır. Ağı pamuk şekeri andıran bir atıştırmalığa dönüştürüp Shrek'e yemesi için verir. Ardından parmaklarını yalar ve insanların genellikle yiyemediği iğrenç yiyeceklere karşı Shrek'le aynı iştahı paylaştığını ima eder. Daha sonra Shrek'in yabani otlu sıçan tarifinin lezzetli olduğunu söyleyip iştahla yer.
Spoiler içerir · Derin Anlam
1. dakika civarında, açılıştaki masal kitabı Fiona'nın ortaya çıkışını, nerede tutulduğunu ve lanetini, ayrıca Shrek sayfayı yırttıktan sonra donmuş karede bir bonus olarak sondaki düğünü gösterir. Aslında ikisini de: önce Fiona ve Farquaad'ınki, sonra Shrek ve Fiona'nınki.
Ölçüm çerezi, kabul edene kadar yazılmaz. Ayrıntı gizlilik sayfasında.
Popüler ve son eklenenler
Yalnızca başlıklarda değil, bilgi maddelerinin içinde de arar — örneğin dublör, ilk seçilen oyuncu, gizli gönderme.
