Blade Runner: Yapım Hikâyesi
2019'un dumanla boğuşan distopik Los Angeles'ında, kısa ömürlerini uzatmanın bir yolunu bulmak için yaratıcılarını arayarak Dünya'ya kaçan birkaç Replicant'ı yok etmek için Rick Deckard emeklilikten çağrılır.
Blade Runner hakkında 40 bilgi
40 bilgi gösteriliyor.
- Syd Mead başlangıçta araç ve sahne donanımı tasarlamak için işe alındı. Ancak eskizlerinde bağlamsallaştırmaya yönelik arka planlara yer verdi (sokaklar ve Rick Deckard'ın dairesi gibi). Yönetmen Sir Ridley Scott, Mead'in çalışmalarından o kadar etkilendi ki ondan bu filmin ortamını tasarlamanın yanı sıra bazı matları boyamak üzerinde çalışmasını istedi. Başlangıçta yalnızca birkaç günlüğüne işe alınması gereken Mead, günlük 1.500 dolarlık bir ücret karşılığında birkaç hafta yapımda kaldı. Bu filmin bütçeyi aşmasına neden olan faktörlerden biri de buydu.
Kaynaklar (1)
- Veri tabanıIMDb kaydı ↗
- Bu film E. T. İle aynı zamanda gösterime girdiği için bilet gelirinde sıkıntı yaşadı. Dünya Dışı (1982). The Thing (1982) de aynı nedenden dolayı benzer bir kadere maruz kaldı. Her ne kadar görsel stile övgüler olsa da, bu filmin yavaş temposu ve kasvetli temaları hakkında kulaktan kulağa dolaşan söylentiler, seyirci puanlarının hızla düşmesine neden oldu. Her iki film de daha sonra kült statüsüne ulaştı ve eleştirel övgüler aldı.
Kaynaklar (1)
- Veri tabanıIMDb kaydı ↗
- Tannhauser Geçidi, off-world kolonileri arasında bir yıldız geçidi olabilir. Soldier (1998) filminde bu geçitte bir savaş yaşandığı belirtilir; orijinal senaryoda savaşın gösterilmesi planlanmış ancak bütçe nedeniyle iptal edilmiştir.
- Philip K. Dick, 2 Mart 1982'deki ölümünden önce filmin yalnızca ilk 20 dakikalık görüntüsünü görmüş olmasına rağmen son derece etkilenmişti ve Paul Sammon'a "Bu benim iç dünyamdı. Mükemmel yakalamışlar." dedi. Ancak ne yönetmen Ridley Scott ne de senarist David Webb Peoples, Dick'in romanını okumuştu; sadece ilk senarist Hampton Fancher okumuştu. Peoples senaryoyu yeniden yazarken Scott'a kitabı okuması gerekip gerekmediğini sormuş, Scott ise "uğraşma" demişti çünkü kitabın ruhu zaten Fancher'ın ilk taslağındaydı. 2020 itibarıyla Peoples hâlâ kitabı okumamıştı.
- Film, E.T. the Extra-Terrestrial (1982) ile aynı anda vizyona girdiği için gişede zarar gördü. The Thing (1982) de aynı nedenle benzer bir kaderi paylaştı. Görsel stili övülse de, filmin yavaş temposu ve kasvetli temaları hakkındaki kulaktan kulağa yayılan yorumlar kısa sürede izlenme oranlarının düşmesine neden oldu. Her iki film de daha sonra kült statüsüne ulaştı ve eleştirel övgü aldı.
- Birkaç yeniden yazımda hayatta kalan erken bir senaryo fikri, Roy Batty'nin (Rutger Hauer) Dr. Elden Tyrell'i (Joe Turkel) öldürmesini ve ardından bu Tyrell'in sadece bir android olduğunu öğrenmesini içeriyordu. Batty daha sonra gerçek Tyrell'in dört yıldır ölü olduğunu, vücudunun Maya benzeri bir lahit içinde korunduğunu öğreniyordu; şirket, hisse senetlerinin değer kaybetmesini önlemek için Tyrell'in hâlâ hayatta olduğu yanılsamasını sürdürüyordu. Sahnenin büyük kısmı storyboard olarak hazırlanmıştı, ancak çekimden hemen önce fikir rafa kaldırıldı ve Batty'nin gerçek Tyrell'i öldürmesine karar verildi.
- Zorah'ın yılan dansının aslında filmde olması planlanıyordu. Sahne, kil animasyonu bile içerecek ayrıntılı bir gösteri olarak storyboard yapılmıştı, ancak zaman ve bütçe kısıtlamaları nedeniyle son anda iptal edildi.
- Philip K. Dick'in "Do Androids Dream of Electric Sheep?" romanından gevşekçe uyarlanan filmin adı, Alan Nourse'un "The Bladerunner" kitabından geliyor. William S. Burroughs, Nourse'un kitabına dayanan bir senaryo yazdı; Ridley Scott başlık haklarını satın aldı ama senaryoyu almadı. Burroughs'un eserinde blade runner, yasadışı cerrahi alet satan kişi olarak tanımlanıyor.
- Resmi film müziği albümü on yıldan fazla gecikti. New American Orchestra 1982'de orijinaline az benzeyen bir orkestral uyarlama kaydetti. Bazı parçalar 1989'da Vangelis: Themes derlemesinde yer aldı, ancak önemli miktarda müzik 1992'deki Yönetmen Kurgusu'na kadar piyasaya sürülmedi.
- Film yeşil ışık yaktığında senaryo hâlâ yeniden yazılıyordu ve bütçe büyüyordu. Dağıtım hakları ve yaratıcı kontrol üzerine yapılan karmaşık anlaşmalar, filmin farklı versiyonlarının ortaya çıkmasına ve Scott'ın Final Cut'ını yapmasının 25 yıl sürmesine yol açtı.
- İlk senaryo, sık sık iddia edildiği gibi Hampton Fancher tarafından değil, romanın haklarını satın alan Robert Jaffe tarafından yazıldı. Philip K. Dick'e göre Jaffe, romanı bir komedi parodisine dönüştürdü ve Dick bundan nefret etti. Haklar 1977'de sona erince Fancher devraldı.
- Scott, Blade Runner'ı her zaman bir eğlence parçası olarak gördü. Post prodüksiyon sırasında Philip K. Dick'le tanıştığında, "ezoterik bir film yapmakla" ilgilenmediğini söyledi.
- Çekim başlamasına günler kala Filmways, 15 milyon dolar sözü vermesine rağmen projeden çekildi ve parayı Blow Out'a yatırdı. Yapımcı Michael Deeley, Tandem Pictures, Ladd Company ve Hong Konglu yapımcı Run Run Shaw ile 22 milyon dolarlık üç yönlü bir anlaşma yaparak filmi kurtardı. Ladd ve Shaw 7,5 milyon dolar verip sırasıyla ABD ve uluslararası dağıtım haklarını aldı; Tandem 7 milyon dolar verip yan hakları aldı ve bütçe aşımı durumunda devreye girecekti. Film 28 milyon dolara mal oldu ve Tandem'in yönetici yapımcıları Perenchio ile Yorkin projeyi devraldı.
- Scott, Blade Runner'ı türünün ilk örneği olarak görür ve şehir merkezli diğer bilim kurgu filmlerini "bütçe, hayal gücü veya gerçeklik eksikliği" nedeniyle başarısız bulur.
- Film, yaklaşık 20 milyon dolarlık bütçesiyle "marjinal olarak pahalı" sayıldı, ancak dönemin 40 milyon dolarlık yapımlarına kıyasla ucuzdu. Scott daha sonra bütçeden 25 milyon dolar olarak bahsetti.
- Replikantlar için 'T.A.B.I.T.H.A.' (Tehlikeli Görevler İçin Dönüştürülmüş Yapay Varlık) adı düşünülmüş, ama fazla kadınsı bulunup rafa kaldırılmıştı.
- 22 Haziran 2010 tarihli The Guardian'a göre, film bir önceki hafta Birleşik Krallık'ta en çok hasılat yapan on birinci filmdi. Bunun nedeni, Londra'da altı gün boyunca sekiz gösterimle yapılan bağımsız bir gösterimdi. 'Blade Runner'ın primli, deneyim odaklı sunumu, organizatörlere göre 7.000 bilet satarak yaklaşık 136.000 £ hasılat elde etti.
- Marvel, Archie Goodwin tarafından yazılan ve Al Williamson ile Carlos Garzón tarafından çizilen bir çizgi roman uyarlaması yayınladı. Goodwin daha önce Scott'ın Alien (1979) filminin de çizgi roman uyarlamasını yazmıştı.
- Harrison Ford, Blade Runner'ı en sinir bozucu filmlerinden biri olarak görüyor; bunun nedeni yorucu çekimler ve başarısız post prodüksiyon değişiklikleriydi. Ayrıca Ridley Scott ile anlaşamadığı, hatta bir noktada birbirleriyle konuşmadıkları biliniyor. Yapımcı Alan Ladd Jr.'a göre, çekimlerin sonunda Ford, Scott'ı öldürmeye hazırdı.
- Syd Mead başlangıçta araç ve aksesuar tasarlamak için işe alınmıştı. Ancak çizimlerine arka planlar da ekleyince Scott o kadar etkilendi ki ondan filmin ortamını tasarlamasını istedi. Birkaç günlüğüne planlanan iş, günlük 1.500 dolar ücretle haftalarca sürdü ve bütçeyi aşan faktörlerden biri oldu.
- Gelecekteki Los Angeles için Syd Mead'in konsept çizimleri devasa otoyollar ve anıtsal binalar içeriyordu ama bütçe kısıtlamaları bunları engelledi. Bunun yerine, stüdyonun arka planındaki mevcut binalar değiştirildi. İyileştirmeler ucuz malzemelerden yapıldığından, Scott yanılsamayı satmak için bolca karanlık, yağmur ve duman kullandı.
- Filmin zirve sahnesinin büyük kısmı mekânda çekildi ve set parçaları mevcut binaların üzerine inşa edildi. Film bütçeyi aşınca ve finansörlerin yapımı durduracağı söylentileri yayılınca, set dekoratörleri set parçalarının bazı kısımlarını kesip stüdyoda yeniden yaratma umuduyla parçaları biçtiler; bu daha ucuz bir alternatifti.
- Syd Mead başlangıçta yalnızca araç ve aksesuar tasarlamak için tutulmuştu, ancak eskizlerine arka planlar ekledi. Scott o kadar etkilendi ki Mead'den filmin ortamını tasarlamasını ve mat resimler yapmasını istedi. Birkaç günlüğüne tutulan Mead, günlük 1.500 dolar karşılığında haftalarca kaldı; bu da bütçe aşımına katkıda bulundu.
- Blade Runner, E.T. (1982) ile aynı anda vizyona girerek gişede büyük darbe aldı; aynı kaderi The Thing (1982) de paylaştı. Görsel stili övülse de yavaş tempo ve kasvetli temalar izleyici kaybına yol açtı. Her iki film de sonradan kült statüsüne ulaştı.
- Erken bir senaryoda Roy Batty, Tyrell'i öldürdükten sonra onun da bir android olduğunu öğreniyor, gerçek Tyrell'in dört yıldır ölü olduğu ortaya çıkıyordu. Sahne storyboard aşamasındayken çekimden hemen önce iptal edildi ve Batty'nin gerçek Tyrell'i öldürmesine karar verildi.
- Syd Mead'in konsept çizimleri dev otoyollar ve anıtsal binalar içeriyordu, ancak bütçe kısıtlamaları nedeniyle stüdyonun arka bahçesindeki mevcut binalar kullanıldı. Ucuz malzemeleri gizlemek için karanlık, yağmur ve duman bolca kullanıldı.
- Zorah'ın yılan dansı sahnesi storyboard aşamasındayken, kil animasyonu içerecek ayrıntılı bir gösteri planlanmıştı, ancak zaman ve bütçe nedeniyle iptal edildi.
- Film gevşek bir şekilde Philip K. Dick'in "Do Androids Dream of Electric Sheep" adlı eserine dayansa da, başlık Alan Nourse'un "The Bladerunner" adlı kitabından geliyor. William S. Burroughs, Nourse'un kitabına dayanan bir senaryo ve "Blade Runner: A Movie" adlı bir novella yazdı. Sir Ridley Scott, başlığın haklarını satın aldı ancak senaryoyu veya kitabı almadı. Burroughs'un kompozisyonu, bir blade runner'ı "yasadışı cerrahi aletler satan kişi" olarak tanımlar.
- Resmi film müziği albümünün yayınlanması on yıldan fazla ertelendi. Bu filmden müziklerin iki resmi yayını vardır. Bir albümün olmaması nedeniyle, New American Orchestra 1982'de orijinaline çok az benzeyen bir orkestral uyarlama kaydetti. Filmin bazı parçaları 1989'da Vangelis: Themes derlemesinde yer aldı, ancak 1992'de Director's Cut versiyonunun yayınlanmasına kadar müziğin önemli bir kısmı ticari olarak piyasaya sürülmedi.
- Ridley Scott başta projeyi reddetti çünkü Dune (1984) ve bir Tristan & Isolde uyarlaması üzerinde çalışıyordu. Michael Apted, Bruce Beresford, Taylor Hackford, Randal Kleiser ve Adrian Lyne de reddetti. Robert Mulligan işe alındı ve Hampton Fancher'la senaryoyu yeniden yazmaya başladılar ama üç ay sonra ayrıldı. Scott, Dune'daki ilerleme eksikliği yüzünden ayrıldıktan sonra revize edilmiş senaryoyla karşılaştı ve kardeşi Frank'in ölümünü unutmak için filmi yapmaya karar verdi. Kardeşinin ölümüyle ilgili duygularının filmin karanlık atmosferini etkilediğine inanılır.
- Film yeşil ışık yaktığında senaryo hâlâ yeniden yazılıyordu ve eklenen fikirler nedeniyle daha fazla paraya ihtiyaç duyuldu. Çeşitli taraflara aceleyle başvuruldu ve bütçeyi zamanında garanti altına almak için dağıtım hakları ve yaratıcı kontrol konusunda farklı anlaşmalar yapıldı. Bu karmaşık hak meselesi, filmin birkaç farklı versiyonunun olmasının ve Scott'ın Son Kurgu'yu yapmasının 25 yıl sürmesinin nedenlerinden biridir.
- "Do Androids Dream of Electric Sheep?" romanına dayanan ilk senaryo, sık sık iddia edildiği gibi Hampton Fancher tarafından değil, romanın haklarını satın alan Robert Jaffe tarafından yazıldı. Philip K. Dick'e göre Jaffe, romanı bir komedi parodisine dönüştürdü ve Dick bundan nefret etti. Haklar 1977'de sona erince Fancher devreye girdi; aslında William S. Burroughs'un "Naked Lunch"ını uyarlamak istemişti ama anlaşma suya düşünce bu romana yöneldi.
- Çekimlerin başlamasına birkaç gün kala, yapım şirketi Filmways, Inc. vaat ettiği 15 milyon doları çekerek Blow Out (1981) filmine yatırdı. Yapımcı Michael Deeley, birkaç gün içinde Tandem Pictures, Ladd Company ve Hong Konglu yapımcı Sir Run Run Shaw ile 22 milyon dolarlık üçlü bir anlaşma yaptı. Ladd Company 7,5 milyon dolarla ABD dağıtım haklarını, Sir Run Run Shaw 7,5 milyon dolarla uluslararası dağıtım haklarını, Tandem Pictures ise 7 milyon dolarla televizyon ve ev videosu haklarını aldı. Tandem ayrıca, bütçe 22 milyon doları %10 veya daha fazla aşarsa fazlayı ödeyeceklerini, ancak bu durumda tam sanatsal kontrolü üstleneceklerini şart koştu. Film 28 milyon dolara mal oldu ve yönetici yapımcılar Jerry Perenchio ile Bud Yorkin projeyi devraldı.
- Senaryonun ilk taslağı Hampton Fancher tarafından 1978'de romanla aynı adla yazıldı. Bu taslakta hikâye çevre sorunlarına ve Tanrı ile ölümlülük gibi büyük sorulara odaklanıyordu; replikantlara 'android' deniyor, Deckard insandı. Voight-Kampff testi 5-6 soruda androidleri tespit ediyordu; Rachael 13 soruda. Altıncı android Mary vardı. Roy, Tyrell'i malikânesinde öldürüyor, ardından J.F. Sebastian'ı da öldürüyordu. Androidlerin Dünya'da olmak için belirgin nedenleri yoktu; sadece nedensizce insanları öldürüyorlardı. Rachael intihar ediyordu. Deckard çölde ölmek isterken ters dönen bir kaplumbağa görünce yaşamaya karar veriyordu. İkinci büyük taslak 24 Temmuz 1980'de yazıldı; birçok sahne nihai filme geçti. Farklılıklar arasında Gaff'in daha küçük rolü ve E.S.P.E.R. adlı konuşan bilgisayarın daha büyük rolü vardı. Senaryo, Deckard'ın Rachael'i kıra götürüp kar görmesini sağlaması ve ardından onu vurmasıyla bitiyordu. Üçüncü büyük taslak David Webb Peoples tarafından 15 Aralık 1980'de yazıldı. Film, ölü androidlerin (artık 'replikant') atıldığı bir imha çukurunda açılıyordu; Roy, Mary ve Leon'u kurtarıyordu. Yılan pulu hikâyesi tanıtıldı, satranç oyunu yoktu. Diğer farklılıklar: Leon'un odasında Roger adında yeni replikant; Hannibal Chew'un donmuş cesedi; Tyrell'in replikant olduğu ortaya çıkıyor; Roy, Sebastian'dan gerçek Tyrell'i uyandırmasını istiyor ancak Sebastian Tyrell'in bir yıl önce öldüğünü söylüyor; Roy Sebastian'ı öldürüyor. Deckard, Gaff'i Voight-Kampff testine zorlayıp öldürüyor. Taslak, Deckard'ın Rachael'i sahilde öldürmesi ve polis baskınını beklemesiyle bitiyor.
- Ridley Scott, bu filmin türünün ilk örneği olduğundan emin. Şehir merkezli diğer bilimkurgu filmlerine baktığını ve pek iyi olmadıklarını gördüğünü söylüyor: "Ya bütçe yetersizdi, ya hayal gücü eksikti ya da gerçeklikten yoksundu."
- Filmin doruk noktasındaki sahnelerin çoğu, mevcut binaların üzerine inşa edilen setlerle gerçek mekanda çekildi. Bütçe aşılınca ve finansörlerin yapımı durduracağı söylentileri yayılınca, set dekoratörleri parçaları testereyle keserek stüdyoda daha ucuz bir alternatif yaratmayı umdu.
- Tannhauser Geçidi'nin bir yıldız geçidi olduğu düşünülüyor. 'Soldier' filminde bu geçitte bir savaş yaşandığı belirtilir; orijinal senaryoda savaş sahnesi vardı ama bütçe nedeniyle kesildi.
- Michael Deeley, 1977'de EMI'deyken 'Do Androids Dream of Electric Sheep?'in film haklarını satın aldı ve David Webb Peoples ile senaryoyu yazıp Ridley Scott'ı yönetmen olarak ayarladı. 1979'da EMI'den ayrılıp projeyi yanında götürdü; Filmways geri çekilince, The Ladd Company (Warner Bros. dağıtımıyla), Shaw Brothers ve Tandem ile anlaştı. ABD/Kanada sinema hakları The Ladd Company'ye, uluslararası sinema hakları ve dünya çapındaki ev videosu hakları ise EMI'ye verildi.
- Marvel, Archie Goodwin tarafından yazılıp Al Williamson ve Carlos Garzón tarafından çizilen bir çizgi roman uyarlaması yayımladı. Goodwin daha önce Scott'ın Yaratık (1979) filmi için de bir çizgi roman uyarlaması yapmıştı.
- The Bob Newhart Show'un (1972) pilot bölümünde yer aldı.
Kadro ve ekip
Tüm insanlar →
Harrison FordOyuncu · Deckard
Rutger HauerOyuncu · Batty
Sean YoungOyuncu · Rachael
Edward James OlmosOyuncu · Gaff
M. Emmet WalshOyuncu · Bryant
Daryl HannahOyuncu · Pris
Joe TurkelOyuncu · Tyrell
James HongOyuncu · Chew
Michael DeeleyYapımcı
Ridley ScottYönetmen
William SandersonOyuncu · Sebastian
Brion JamesOyuncu · Leon
Joanna CassidyOyuncu · Zhora
Morgan PaullOyuncu · Holden
Kevin ThompsonOyuncu · BearJohn Edward AllenOyuncu · KaiserHy PykeOyuncu · Taffey LewisKimiko HiroshigeOyuncu · Cambodian Lady Yorumlar
Yorum yazmak için giriş yapın veya üye olun.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.
Benzer yapımlar
Filmler →
Flesh+BloodFilm · 1985
The Pope of Greenwich VillageFilm · 1984
WolfenFilm · 1981
NighthawksFilm · 1981
Southern ComfortFilm · 1981
Raise the TitanicFilm · 1980
Coal Miner's DaughterFilm · 1980
Force 10 from NavaroneFilm · 1978
The Osterman WeekendFilm · 1983
Death HuntFilm · 1981
Back to SchoolFilm · 1986
Return of the JediFilm · 1983