Full Metal Jacket: Alt Metin, Semboller ve Gizli Göndermeler

Açılış sahnesinde Başçavuş Hartman'ın Joker ve Cowboy'u azarlarken bir eri atlayıp Pyle'a gelmesi, bazı izleyicilerde oyuncunun yanlış yerde olduğu izlenimi uyandırdı. R. Lee Ermey, 2008'deki bir röportajında bunun bilinçli olduğunu söyledi: Kendisi de çavuşken erleri şaşırtmak için bazen birini atlayıp diğerine çıkışırmış.

Er Joker'in Parris Island'daki tişörtünde gerçek adının J.T. Davis olduğu yazılıdır. Bu, Vietnam'da resmen tanınan ilk ABD kaybı olan ve 1961'de ölen Er James T. Davis'e bilinçli bir göndermedir.

Animal Mother'ın kaskında 'Ben Ölüm Oldum' yazısı vardır. Bu, J. Robert Oppenheimer'ın Alamogordo'daki ilk atom bombası patlamasından sonra Bhagavad-Gita'dan alıntıladığı sözdür.

Keskin nişancı vurulduktan sonra Joker onun dua ettiğini söyler. Oysa kadın Vietnamca 'Çok acı çekiyorum' demektedir; bu yüzden vurulmayı istemiştir. Fransızca yalvarışları ('A boire' - İçecek bir şey, 'Tuez moi' - Öldür beni) denizciler tarafından anlaşılmamıştır.

Atış, deniz piyadeleri için kritik bir beceridir, bu nedenle tüfek eğitimi sırasında disiplin biraz gevşetilir. Hartman'ın bu dönemde şakalara tolerans göstermesi ve erlere daha yumuşak davranması bunu yansıtır.

Da Nang üssündeki konferans odasının duvarındaki pankartta şöyle yazar: 'İlk giden son bilen—Yanlış bilgilendirilme hakkınızı ölümüne savunacağız.'

Film boyunca Joker'in üniforma yakasına dikkat ederseniz, başta Er iken filmin sonunda Çavuş olduğunu görürsünüz.

Tet saldırısının ertesi sabahı Teğmen Lockhart'ın basın ekibine söylediği ilk cümle, General Westmoreland'ın gerçek Tet saldırısından sonra basına yaptığı konuşmayla aynıdır: 'Düşman, çok sinsi bir şekilde, Tet ateşkesinden yararlanmayı seçti.'

R. Lee Ermey, Hartman'ın bir eğitim çavuşunun nasıl olmaması gerektiğine örnek olduğunu söyler. Gerçek bir eğitim çavuşu olarak, hiçbir eğitim çavuşunun erlere fiziksel şiddet uygulamaması gerektiğini ve iyi bir çavuşun Er Pyle'ın zihinsel çöküntü yaşadığını fark edeceğini belirtir. Hartman'a hayranlık duyanların sayısına şaşırdığını, çünkü onu kibrinin ve aşırı zalim yöntemlerinin ölümüne yol açtığı beceriksiz bir eğitmen olarak gördüğünü ifade eder.

Başçavuş Hartman'ın göğsündeki madalya şeritlerine göre, daha önce Vietnam'da görev yapmış ve 'Vietnam Sefer Madalyası' ile iki bronz hizmet yıldızlı 'Vietnam Hizmet Madalyası' almıştır. Bu, ABD'ye eğitim çavuşu olarak dönmeden önce çatışmada en az iki operasyona katıldığını gösterir.

Joker'in keskin nişancıyı vurduğu sahnedeki müzik, filmin ilk yarısında Er Pyle'ın çöküşü ve intiharı sırasında çalan müziğin aynısıdır. Her iki sahnede de müzik silah sesiyle biter.

Joker'in tüfeğinin en kötü anda tutukluk yapması tarihsel olarak doğrudur. M-16, Vietnam Savaşı'nda kullanılan yeni standart tüfekti, ancak sürgü mekanizmasının kilitlenmesiyle ünlendi. Bunun nedeni, ABD Ordusu'nun IMR 4475 barutundan küresel top barutuna geçmesiydi. Top barut daha hızlı yanar ve daha fazla kalıntı bırakır. Ayrıca, tüfekler temizlik kiti olmadan dağıtıldı (IMR barutu daha temizdi). Bu, ateşli çatışmalarda ABD güçlerinin daha güvenilir AK-47 kullanan Vietkong'a ateşle karşılık verememesi gibi büyük bir soruna yol açtı. Sorun, 1960'ların sonunda temizlik kitlerinin dağıtılmasıyla çözüldü.

Hartman, Pyle tarafından vurulana kadar şapkasız görülmez.

Er Pyle'ın bahsettiği 7.62 mm tam metal kaplama mermi, Vietnam Savaşı öncesinde standart piyade mermisiydi. 1949'da tasarlanan M-14 piyade tüfeğinde kullanılıyordu. M-14 Vietnam'da kullanılmış olsa da, M-16 standart tüfek olarak yerini almıştı. M-16, yine tam kaplama 5.56 mm mermi kullanır.

Başçavuş Hartman şu nişanları taşır: Gümüş Yıldız, Mor Kalp (beş kez ödüllendirildiğini gösteren gümüş yıldızla), Donanma Başkanlık Birimi Takdiri, Vietnam Cumhuriyeti Yiğitlik Haçı (palmiyeli), Deniz Piyadeleri İyi Hal Madalyası (beş kez ödüllendirildiğini gösteren gümüş yıldızla), Deniz Piyadeleri Sefer Madalyası, Ulusal Savunma Hizmet Madalyası (iki kez ödüllendirildiğini gösteren bronz yıldızla), Kore Hizmet Madalyası, Vietnam Hizmet Madalyası (iki kez ödüllendirildiğini gösteren bronz yıldızla), Kore Cumhuriyeti Başkanlık Birimi Takdiri, Birleşmiş Milletler Kore Hizmet Madalyası, Vietnam Cumhuriyeti Sefer Madalyası, Tüfek Uzmanı nişanı, Tabanca Uzmanı nişanı.

Joker keskin nişancıyı öldürmeye hazırlanırken silahını kaldırdığında göğsü döner ve barış sembolü rozetini gizler.

Bruce Boa'nın canlandırdığı Albay'ın Er Joker'le sahnesi muhtemelen ince bir espri içeriyordu. Joker, kaskındaki ve rozetindeki çelişkili anlamlar hakkında 'insanın ikiliği' ve 'Jungçu şey' diyerek cevap verir. Albay şaşkın görünse de, Boa ne demek istediğini tam olarak anlıyordu; çünkü ablası Marion Woodman ve erkek kardeşi yayımlanmış Jungçu analistlerdi.

Hartman'ın erlere 'motive olmuş bir deniz piyadesi ve tüfeğinin neler yapabileceğine' örnek olarak anlattığı Charles Whitman saldırıları, 1 Ağustos 1966'da, yani erlerin Parris Island'a gelmesinden birkaç ay önce gerçekleşti. Erlerden yalnızca Cowboy, Whitman'ı tanıdığını belirtse de, Associated Press ve United Press International bu saldırıyı 1966'nın en önemli ikinci haber olayı olarak nitelendirdi; ilk sırada Vietnam Savaşı vardı.

Mezuniyet sahnesinde Joker ve Cowboy sırasıyla 'Tüfek Keskin Nişancı' ve 'Tüfek Uzmanı' rozetleri takarlar.

Eğitim sahnelerinde sırtında 'Hunter S' yazan bir er görülür; bu, 'Gonzo' gazeteci Hunter S. Thompson'a bir göndermedir.

Cowboy’un ölüm sahnesinin arka planında, 2001: Bir Uzay Destanı’ndaki (1968) monoliti andıran bir bina yer alır. Kubrick bu benzerliği ‘olağanüstü bir tesadüf’ olarak nitelendirmiştir.

Mickey Mouse, filmin her iki bölümünün sonunda da karşımıza çıkar. Temel eğitim bölümünün kapanışında Hartman ‘Bu ne biçim Mickey Mouse işi?’ diye bağırır; Vietnam bölümünün sonundaysa deniz piyadeleri yanan Hue’den uzaklaşırken Mickey Mouse Kulübü’nün tema şarkısını söyler. Ayrıca Teğmen Lockhart’ın ofisinde Mickey ve Minnie figürinleri görülür.

Eğitim sahnelerindeki bazı hakaretler, Subay ve Centilmen (1982) ve Benimle Kal (1986) filmlerinde de kullanılmıştır.

‘…bir bahçe hortumundan golf topu emmek’ repliği, iki ay önce vizyona giren Beverly Hills Polisi II’de (1987) de geçer.

Joker ve Rafterman’ın Da Nang fahişesiyle karşılaştığı sahnedeki diyaloglar, 2 Live Crew’un 1989 hiti ‘Me So Horny’de örneklenmiştir. ‘On dolar için ne alırız? / İstediğin her şeyi. / Her şeyi? / Her şeyi.’ konuşması şarkının başında, ‘Me so horny. Me love you long time’ nakaratta, ‘Me sucky sucky’ ise hook kısmında duyulur. Şarkının başında ve sonundaki örneklerde, filmdeki sahnede çalan Nancy Sinatra’nın ‘These Boots Are Made for Walkin’’ şarkısı da işitilir. Ayrıca şarkı, Which Way Is Up? (1977) filminden bir örnek içerir.

‘Boktan bir dünyada’ ifadesi filmde dört kez geçer: Hartman’ın ağzından, ardından Joker, Gomer Pyle ve jenerik öncesinde yine Joker tarafından söylenir.

1968’deki Tet (ay yeni yılı) 30 Ocak’ta başlamıştır. Tet’in sabit bir tarihi yoktur; her yıl ay takvimine göre hesaplanır.

Hartman, erlere tüfeklerini verirken ‘Tüfeğinize bir kız adı vereceksiniz! Çünkü alacağınız tek am bu!’ der. Kapanış anlatımında Joker, ‘Mary Jane Rottencrotch’la ilgili dikleşmiş meme ucu ıslak rüyalara’ daldığını söyler.

Hartman’ın, üniversiteli katil Charles Whitman ve Lee Harvey Oswald’ın deniz piyadelerinde öğrendikleri atıcılıkla övünmesi, Leonard’ın onun eğitimi altında sosyopat bir katile dönüşmesinin habercisidir.

Cowboy, on iki yaşındaki keskin nişancı tarafından vurulduğunda silahını düşürür; bu, temel eğitimde yatmadan önce söylediği ‘tüfeğim olmadan ben işe yaramam’ repliğine bir göndermedir.

Gerçek Deniz Piyade Nişancı İnancı’nın kısaltılmış bir versiyonu, acemi askerler tarafından yataklarında hep bir ağızdan söylenir. Leonard çıldırıp tuvalette tüfeğiyle yakalandığında aynı sözleri yüksek sesle ve kısmen tekrarlar.

Filmin kaynak romanı The Short-Timers (1979), otoriteyi kötüye kullanan ‘lifer’ (ömür boyu asker) figürlerini konu alır. Kitaba göre lifer, sahip olmayı hak etmediği bir otoriteyi kötüye kullanan kişidir ve sivil hayatta da birçok lifer vardır.

Yazar ve eski asker George MacDonald Fraser, The Hollywood History of the World (1988) adlı kitabında filmin askeri detaylarının doğruluğunu sorgular. Örneğin, yaralı kadın keskin nişancı sahnesinde uygun eğitimli deniz piyadelerinin bölgeyi diğer keskin nişancılar için tarayacağını, Joker ve arkadaşlarının uzun tartışmalarının gerçek bir savaşta yaşam beklentilerini kısıtlayacağını belirtir. Fraser, kamptaki deneyimleri ‘askeri disiplinin bir karikatürü’ olarak adlandırır; ancak Kubrick’in Dr. Garipaşk (1964), Otomatik Portakal (1971) ve Barry Lyndon (1975) filmlerindeki karakterleri de karikatürize ettiği düşünülürse, bu bilinçli bir tercih olabilir.

Joker, filmin her iki bölümünde de John Wayne’e atıfta bulunur. Temel eğitimde Hartman’ın açılış konuşmasından sonra John Wayne sesiyle ‘Bu sen misin John Wayne? Bu ben miyim?’ der; aynı repliği Vietnam bölümünde Hue’ye girerken filme alınırken tekrarlar.

‘Bir bok çukurunda olmak’ ifadesi her iki bölümün sonunda da geçer. Hartman nişancılık eğitimi sırasında tereddüt eden acemilere bu durumu tarif eder. Temel eğitim bölümünün sonunda Joker, çıldırmış Leonard’ı tuvalette bulduktan sonra ‘ikimiz de bir bok çukurunda olacağız’ der; Leonard ‘Ben… bir bok çukurundayım’ diye cevap verir. Vietnam bölümünün sonunda Joker kapanış anlatımında ‘Bir bok çukurundayım’ der.

Filmin isimsiz helikopter topçusu, 150’den fazla onaylanmış öldürme yaptığıyla övünür. Askerler kurbanlarının çoğunun kadın ve çocuk olduğunu fark edince kimse onu tebrik etmez.

Jenerikte çalan ‘Paint it Black’, aynı dönemde geçen Vietnam Savaşı dizisi Tour of Duty’nin açılış jeneriğinde de kullanılmıştır.

Başçavuş Hartman, Noel zamanında ‘Happy Birthday to You’ şarkısını söyler (‘Happy Birthday dear Jesus’). Aynı şarkı 2001: Bir Uzay Destanı’nda (1968) da söylenmişti.

Teğmen Lockhart muhabirleri bilgilendirirken Joker’in sol omzunun üzerindeki pencere pervazında iki Mickey Mouse figürü görülür. Filmin sonunda deniz piyadeleri yürürken Mickey Mouse tema şarkısını söyler.

Ministry grubu ‘Thieves’ şarkısında filmden birkaç repliği örneklemiştir: ‘Kalk ayağa, ayağa kalk’, ‘Seni duyamıyorum… Hâlâ duyamıyorum’, ‘…öldürmeyeceksin’.

Bir yoruma göre Animal Mother, Er Pyle'ın dönüşümünün uç noktasıdır: Pyle'ın içine düştüğü "Ölüm oldum" kişiliğini temsil ederken, insanın aşırı şiddetle şaşırtıcı şefkati aynı anda barındırabileceğini gösterir.

Çavuş Hartman'ın Joker'e yönelttiği unutulmaz tehditler, 1996 yapımı "Duke Nukem 3D" oyununda baş karakterin replikleri arasında yer alır. Oyun, abartılı Hollywood aksiyon kahramanlarını parodileştirir.

Swollen Members grubunun "Ambush" şarkısı, filmden birkaç repliği örnek olarak kullanır.

Film, 1990 yapımı Vietnam Savaşı temalı video oyunu "NAM-1975"e ilham kaynağı olmuş; oyunda karakterler için filmden hareketsiz görüntüler kullanılmıştır.