Sunset Boulevard: Alt Metin, Semboller ve Gizli Göndermeler

Norma Desmond'ın Paramount Stüdyosu'nun kapısındaki görevliye söylediği "Ben olmasam Paramount diye bir şey olmazdı" sözü, Gloria Swanson için de geçerliydi: Swanson altı yıl üst üste stüdyonun en büyük yıldızıydı.

Norma Desmond karakteri, sessiz sinemanın unutulmuş yıldızlarından esinlenmiştir: Mary Pickford inzivaya çekilmiş, Mae Murray ve Clara Bow'un akıl sağlığı sorunları belgelenmiştir.

"Norma Desmond" adı, sessiz film yıldızı Norma Talmadge ile yönetmen William Desmond Taylor'ın birleşiminden gelir. Taylor'ın çözülememiş cinayeti Hollywood tarihinin en büyük skandallarındandır: 1 Şubat 1922'de evinde vurulmuş, katili bulunamamıştır.

AFI, "Pekâlâ, Bay DeMille, yakın çekim için hazırım" repliğini tüm zamanların en iyi 7. film alıntısı seçti. Sıkça yanlış alıntılanan bu replik, genellikle "Yakın çekim için hazırım, Bay DeMille" şeklinde söylenir. "Ben büyüğüm! Küçülen filmler oldu" ise 24. sıradadır.

Joe Gillis'in "Pomona'da bayılacaklar" sözü, Pomona'nın sıradan bir Amerikan kasabasını temsil ettiğini ima eder. Pomona, Hollywood'un Altın Çağı'nda yayınlanmamış filmlerin test edildiği üç kasabadan biriydi; diğerleri Riverside ve San Bernardino idi.

Joe ve Norma, Norma'nın eski filmlerinden Queen Kelly'yi (1929) izlerken, genç Gloria Swanson'ı görürüz. Filmde Max'i canlandıran Erich von Stroheim, Queen Kelly'yi yönetmişti. Billy Wilder'a göre, von Stroheim'ın fikriydi bu klibi kullanmak; bu "sanatın hayatı taklit etmesi"ydi. Swanson, von Stroheim'ı bütçeyi aştığı için işten çıkarmıştı.

Joe'nun projeksiyon perdesini kaplayan vahşi at resminin "Nevada Ticaret Odası" tarafından verildiğini söylemesi, emekli yıldız Clara Bow'a bir göndermedir. Bow'un kocası Rex Bell, Nevada Ticaret Odası başkanı ve vali yardımcısıydı.

Max Von Mayerling'in eski bir sessiz film yönetmeni olması, Wilder'ın Erich von Stroheim'a saygı duruşudur. Von Stroheim, Wilder'ın ilham kaynağıydı.

Norma, Joe, Betty ve Max'in bahsettiği tüm sessiz film yıldızları 1950'de ya ölmüştü ya da aktif değildi: Greta Garbo, John Gilbert, Rudolph Valentino, Rod La Rocque, Vilma Bánky, Mabel Normand, Marie Prevost, Pearl White ve Douglas Fairbanks.

Artie Green, Joe'yu Yılbaşı partisinde "ünlü senarist, uranyum kaçakçısı ve Black Dahlia şüphelisi" olarak tanıtır. Bu, 1947'de çözülmemiş Black Dahlia cinayetine bir göndermedir; film yapıldığında olay hâlâ tazeydi.

Sondan bir önceki sahnede, Max "kameralar geldi" dediğinde, Franz Waxman'ın müziğindeki yüksek teller, Richard Strauss'un Salome'sinden "Yedi Peçenin Dansı"nı alıntılar. Bu, Norma'nın deliliğinin doruğunda Salome'ye bürünmesine işaret eder. Aynı alıntı merdivenlerden inerken de duyulur.

Cahiers du Cinéma'nın Nisan 1951'deki ilk sayısının kapağında, Gloria Swanson ve William Holden'ın film izleme odasındaki görüntüsü yer aldı.

Filmde bir yardımcı, Cecil B. DeMille'e "Gordon Cole sizi arıyor" der. Gordon Cole gerçek bir kişiydi, Paramount'ta uzun yıllar Property Master olarak çalıştı ve DeMille'in birçok filminde jeneriksiz yer aldı.

Cecil B. DeMille, Paramount'un Norma'nın arabasını "Crosby filmi" için kiralamak istediğini öğrendiğinde küçük bir dokundurma vardır. Billy Wilder, Bing Crosby'ye The Emperor Waltz (1948) çekimlerinde senaryoya sadık kalmadığı için kin besliyordu.

Billy Wilder, filmin sonunun belirsiz olduğunu düşünenlere şöyle derdi: "Hiçbir fikrim yok! Tek bildiğim, onun çılgın olduğu, hepsi bu. Son."

David Lynch filmin büyük bir hayranıdır; Inland Empire (2006), Mulholland Drive (2001) ve Twin Peaks (1990) dizisinde filme atıfta bulunmuştur. Twin Peaks'te Norma Desmond'a atfen Chester Desmond ve Norma Jennings karakterleri vardır.

2007'de Amerikan Film Enstitüsü bu filmi tüm zamanların en iyi 16. filmi seçti.

1989'da Kongre Kütüphanesi Ulusal Film Sicili, bu filmi tüm zamanların 25 dönüm noktası filminden biri olarak seçti.

Filmde Gloria Swanson'ın gerçek kariyerine göndermeler vardır: Max'i canlandıran Erich von Stroheim, Swanson'ı Queen Kelly'de yönetmişti; Norma, Cecil B. DeMille'i ziyaret ederken Swanson, DeMille'in birçok filminde oynamıştı.

Artie Green'in Yılbaşı partisinde piyanonun başındaki Paramount şarkı yazarları, The Paleface (1948) filminden Oscar kazanan "Buttons and Bows" şarkısının bir parodisini söyler.

Premiere dergisinin 2007'de hazırladığı "En İyi 100 Film Repliği" listesinde, Norma Desmond'ın "Pekâlâ, Bay DeMille, yakın çekim için hazırım" sözü 6., "Diyaloğa ihtiyacımız yoktu. Yüzlerimiz vardı" 13., "Ben büyüğüm. Küçülen filmler oldu" ise 91. sırada yer aldı.

Ed Sikov'un Billy Wilder biyografisinde anlatılan bir anekdota göre, 1990'ların ortasında Andrew Lloyd Webber'in müzikal uyarlamasının açılış partisinde yaşlı bir kadın Wilder'a filmin başındaki ölü şempanze sahnesinin anlamını sordu. Nancy Reagan'ın da duyabileceği bir mesafede olan Wilder, eski First Lady'yi şoke etmek için şöyle yanıtladı: "Anlamıyor musun? Norma Desmond, Joe Gillis gelmeden önce maymunla yatıyordu."

Artie Green'in Yılbaşı partisinde telefon masasındaki heykelcik, Filistin tanrısı Dagon'un bir modelidir. Daha büyük bir versiyonu, Cecil B. DeMille'in Samson and Delilah (1949) filminde Samson'un yıktığı tapınakta görülür.

Film, tüm büyük Oscar kategorilerinde aday gösterildi (En İyi Film, Yönetmen, Erkek Oyuncu, Kadın Oyuncu, Yardımcı Erkek Oyuncu, Yardımcı Kadın Oyuncu ve Senaryo) ancak yalnızca senaryo ödülünü kazandı.

Joe, Betty'ye bir dahaki sefere "The Naked and the Dead"i yazacağını söylerken Norman Mailer'ın 1948 tarihli çok satan romanına atıfta bulunur. Kitap 1958'de aynı adla filme uyarlandı.

Betty ve Artie ile Schwab's'ta konuşurken Artie, Joe'nun smokinindeki iğnelere dikkat çeker. O dönemde resmi gömleklerde düğme yoktu; iğneler ve kol düğmeleri gömleğin deliklerine takılarak giysiyi sabitlerdi. Joe'nun gömleğinin önündeki siyah iğneler muhtemelen oniks, siyah opal veya siyah inciydi.

Alışveriş gezisi sırasında Norma, Joe'ya dikkatli olmazsa bir cutaway'e ihtiyacı olacağını söyler. Bu, resmi bir düğünde damadın giydiği geleneksel gri sabah takımına bir göndermedir.

Film, bilim kurgu yazarı J.G. Ballard'ın favorisiydi; Ballard, Norma'nın merdivenlerden inişini taklit ederdi.

Norma, Joe'ya zenginliğini anlatırken bir sahil evi ve şehir merkezinde gayrimenkullerden bahseder. Marion Davies, Santa Monica'da ünlü bir okyanus kıyısı konağına sahipti; Norma Talmadge ve Constance Talmadge ise Los Angeles ve San Diego'da şehir merkezinde mülkleriyle tanınıyordu.

Film, Metallica'nın 1997 tarihli şarkısı "The Memory Remains"e ilham kaynağı oldu.

Fred Clark'ın canlandırdığı stüdyo yöneticisinin soyadı Sheldrake'tir. Billy Wilder, The Apartment (1960) filminde Fred MacMurray'in karakterine de aynı soyadını vermişti.

Norma Desmond'ın Yılbaşı partisinde orkestra, 1927 yapımı 7th Heaven filminin teması olan 'Diane' şarkısını çalmaya başlar. O filmde Diane karakteri, yedinci kattaki dairesine uzun bir merdivenden çıkar. Orkestra 'Diane'i çalarken, Desmond da merdivenlerinden çıkarken görülür.

Joe Gillis, Irwin Shaw'un II. Dünya Savaşı dönemi çok satan romanı "The Young Lions"ı okurken görülür. Başlangıçta Joe Gillis rolü için düşünülen Montgomery Clift, daha sonra bu kitabın uyarlamasında başrollerden birini oynadı.

Film, Roger Ebert'in "Büyük Filmler" listesinde yer alıyor.

Amerikan Film Enstitüsü'nün 2005'teki AFI'nin 100 Yıllık Film Müzikleri listesinde 25 film arasında bulunuyor.

Film, Soapdish (1991), The Player (1992), Gods and Monsters (1998), Mulholland Drive (2001), Inland Empire (2006) ve Be Cool (2005) yapımlarında açıkça referans alınırken, Cecil B. Demented (2000) filminin kapanış sahnesi, 1950 klasiğinin son sahnesinin doğrudan bir parodisidir.

Artie'nin banyosundaki sahnede Gillis, Betty'ye dramatik bir flörtle Burma ormanında 12 yıl geçirdiğini söyler. Birkaç yıl sonra canlandırdığı Shears karakteri, The Bridge on the River Kwai (1957) filminde kendini orada kaybolmuş bulur.

Norma'nın stüdyo görevlisi Jonesy'ye onsuz Paramount Stüdyoları'nın olmayacağını söylemesi abartılı değildir. Hollywood tarihi boyunca birçok film yıldızı veya tek bir film, zor durumdaki stüdyoları kurtarmıştır.

Filmin 28. dakikasında Max'in orgda çaldığı Bach'ın Toccata ve Füg Re minör, 20.000 Leagues Under the Sea'de (1954) Kaptan Nemo'nun (James Mason) Nautilus'ta çaldığı parçayla aynıdır.

Joe ve Betty'nin Paramount'un arka bahçesindeki gece yürüyüşünde Joe'nun sahte bina cephelerine 'Washington Square' demesi, New York'taki bu semtin kahverengi taş evler ve yüzyıl başı mimarisiyle dolu olmasına doğrudan bir göndermedir. Ancak bu replik, büyük olasılıkla Wilder'ın arkadaşı William Wyler'ın yönettiği ve bir önceki yılın prestij başarısı The Heiress'e (1949) de bir selamdır; film, Henry James'in 'Washington Square' romanının uyarlamasıdır.

Filmde kendini oynayan Cecil B. DeMille, köprü partisindeki dört 'balmumu heykel'den biri olan H.B. Warner'ı daha önce The King of Kings'te (1927) yönetmişti.

Sheldrake'in bir kadın beyzbol oyuncusunun hikâyesini anlatan bir film hakkındaki alaycı yorumları, 42 yıl sonra A League of Their Own (1992) ile gerçeğe dönüştü.

London Boulevard (2010), Sunset Boulevard'dan ilham alan Ken Bruen romanına dayanır ve yaşlanan bir aktrisin tuzağına düşen bir yabancı temasını işler. Ancak film, hem aktrisi hem de yabancıyı çok daha genç yaparak bu temadan ayrılır.

Norma Desmond'ı sahnede canlandıran Glenn Close, aynı zamanda Fatal Attraction'da aşık olduğu adam yüzünden bileklerini dramatik bir şekilde kesen bir karakteri oynadı.

Erich von Stroheim'ın karakter adı 'Von Mayerling', Avusturya'da 1889'da Barones Mary Vetsera ile Veliaht Prens Rudolf arasındaki intihar anlaşmasına bir göndermedir.